Bogini Lesza-Borana


Córka Czarnogłowa i Białobogi. Pani Knieji, Władczyni Drzew. Opiekunka Knieji- szczególnie lasów liściastych i wszystkich rodzajów drzew, czyli wielkich roślinnych mieszkańców borów. Żona-siostra Borowiła. Borana, ma przydomki Lesza, Wiła i Pomiana.

Lesza, oprócz znaczenia Pani Leśna, określa również Dawczynię Drewna (budulca), Władczynię Drzew. Inne, pozornie odległe, ale związane znaczenie to lasa – krata, sito i lasowy – kraciasty, plamisty. Strój Borany, jej suknia, to plamista, kraciasta szata przetykana jasną i ciemną zielenią, jak wnętrze lasu złożone z plam zielonego światła i cienia.



kolovrat1


BORANA-LESZA


Wiła, czyli owijająca się, wijąca się, uwijająca las-bór, owitająca (zamieszkująca) bór, świeża, młoda i silna, pogodna (witalna), widząca, wiedząca, ale i wikłająca. Wiła – szalona, oszukująca, rozpustna, lubieżna (co bez wątpienia oddaje wybujałość i rozbuchane cechy przyrodzenia Borany). Miano to łączy w sobie wszystkie znaczenia wyjaśnione przy okazji omawiania postaci Światowita w poprzednich tajach.

Pomiana, czyli przemawiająca, mówiąca, odpowiadająca na głosy ludzkie i w ogóle wszystkie głosy w lesie, przedrzeźniająca. Pomian to stare słowiańskie miano pogłosu, podźwięku, zwielokrotnienia, wyparte przez wzięte z mitologii Greków echo.

Miano Borana także składa się z dwóch członów. Jest to zniekształcone przez uproszczenie Bor-runa, czyli oruniająca bór, mnożąca jego pożytki, dająca Życie roślinom i zwierzętom, powodująca zarojenie się lasów (runić – roić, ruja – runia). Borowił nosi przydomki Borowił-Darzbor, Borowił-Borzych i Borowił-Srogi.


„Kaukowie (Czarnogłów i Białoboga) przenieśli się do tumu Jesza-Jesienią. Po kolejnym uścisku prarodzicieli tum Jesza cały się okrył zielonym runem i modrym kwieciem. Tak zrodzili się Knowie-Wiłowie, Borowił i Lesza-Borana. Zaraz potem trysnęły dookoła wieży i spod niej czyste wody. Oto narodzili się Wodowie: Wełm i Wąda”. Bogów poczętych na wschodzie Weli, gdzie stanął w końcu tum Jaruny i stała się strona jarunna, zwiemy po wsze czasy bogami Jarunowymi albo „z tumu Jaruny”. Są to, z Żywiołów, Wiłowie-Knowie i Wodowie oraz, z Mogtów, Źrzebowie-Mokosze, Plątowie i Dziewowie.”


Świątynia bogów Boru-Knu, czyli Wiłów, była posadowiona w całości na rogach turów, żubrów i kłach dzików. Główne miejsce w tamtejszym Kręgu zajmował Borowił, a otaczały go posągi czwórki pozostałych bogów rodu: Borany, Wilca, Rokity i Boruty. Świątyni strzegły niedźwiedzie, które rozszarpywały każdego, kto niepowołany przekroczył święty krąg. Tu myśliwi, łowcy i zbieracze, a także podróżnicy wędrujący często przez bory, składali ofiary owym bogom Boru, uważanym za pokrewnych władcom Zaświatów i Ciemnych Mocy.

Innym uroczyskiem Wiłów-Knów była Góra Ślęża. Takie umiejscowienie świątyni, a zatem i gromady kapłanów-wojowników Świętoborzyców, mogłoby wiązać ich z wielkomorawskim rodem Świętopełków. Niewykluczone, że królowie ci wywodzili się z dawnej świętoborskiej gromady kapłanów.


„Na początku, zaraz po strąceniu w Kolibę, dola Zerywanów zależała wyłącznie od Wiłów-Kienów. To, co Borowił i Borana dawali ludziom, było jedynym człowieczym pożywieniem. Bogowie Boru nie są jednak przyjaciółmi ludzi. Strzegą zazdrośnie swojego władztwa, chociaż musieli się podzielić z innymi jego częścią.

Kienowie dbają o zwierzęta wielkie i małe, o gadzinę i owady, o drzewa, krzewy, zioła i kwiaty, wreszcie o najniższe trawy i runo. Sadzą grzyby po lasach, pędzą borówki, poziomki-sunnice, brusznice, łochynie, chronią pszczoły i osy, czuwają nad brzemiennością i porodem młodych niedźwiedzi, żubrów, turów, jeleni, saren, lisów, wilków, borsuków-jaźwców, bobrów, jaszczurek, węży, motyli, żuków, biedronek, ciem, chrząszczy czy ważek.”


„Narodziny dzieci Wiłów, czyli Borany i Borowiła. Narodziny Wilca w czasie bitwy o Ziemię: „..Przedmorze zamieniło się w zwykłe morza, jeziora i rzeki. Wyspy połączyły się w lądy, a szczyty górskie wyłaniające się z wód zrosły się w łańcuchy i pasma gór. Wiłowie (Borowił i Lesza-Borana) zazielenili ziemskie niwy. Sporowie czynili stały zalęg po lądach. Narodziła się córka Siemi, Obiła, i powstały bagna tętniące życiem roślinnym. Lesza-Borana powiła Wilca, który zszedł w wody i zazielenił dna rzek oraz mórz…” Albo. Jak Lesza-Borana powiła Wilca i pozostałych trzech dorodnych synów.

Lesza-Borana jest płodną boginią i dała światu czterech dorodnych synów. Trzech porodziła, kiedy toczyła się Bitwa o Ziemię, a jednego w Bitwie o Welę. Na samym początku powiła Wilca, który zszedł w wody i zazielenił dna rzek oraz mórz. Wilec był synem Przepląta, stąd jego pomieszane przyrodzenie, które plącze w sobie nie tylko Żywioły, ale i miesza żywioł z mocą. Wilec nosi tytuły Pana Ostępów i Trzęsawisk oraz Władcy Leśnej Gadziny (Króla-Cara Wężów). Jego berłem jest Potrójna Złota Łochynia. Jest czczony pod przydomkami Wilec-Owilec, WilecDebrz i Wilec-Kurpcz. Jego pomocnikami są bogunowie zwani Wilcami-Sjenami.

Jego dwaj pozostali leśni bracia pochodzą od Borowiła. Aż dziw bierze, że Borana, która zawsze miała wielu zalotników, jest wierna Borowiłowi, który wszak nie potrafił obronić przed zakusami innych bogów całości posiadanego przez Wiłów władztwa. Wiłowie bardzo wiele stracili, a posiadali na początku prawie wszystko, co stanowiło o życiu. Według żerców Peruna z Kijowa, stało się tak dlatego, że Wiłowie nie chcieli się niczym z nikim dzielić.

Czarownicy uroczyska Wiłów ze Świętoboru odpowiadają, że Wodowie mieli więcej niż Wiłowie, a jeszcze do tego ukradli im Ryby, zaś Perun nigdy się z nikim nie dzielił swoją Srebrną Błyskawicą.

Burtnicy i ligasze znad Wilii twierdzą, że stało się to, ponieważ Wiłowie byli przeciwnikami ulubieńców Matki Ziemi – ludzi. Nie chcieli ludzi wspomagać i byli wrodzy wobec każdego, kto naruszał ich władztwo.

Cudownicy i cudawowie z kapłańskiej gromady czudesów, którzy wędrują po Ziemi od kątyny do kątyny i przenoszą się stale między różnymi kościołami i świątyniami, czcząc Prowego oraz Czstnotę, prawią, że Wiłowie dali ludziom więcej niż ktokolwiek inny. Tylko dzięki nim ludzie mogli przeżyć po strąceniu z Weli. Mówią oni, że w Ludziach Wiłowie upatrzyli sobie obrońców swoich Niw, że któregoś dnia ludzie staną przy nich na powrót, przypomniawszy sobie korzenie własnego bytu. Jeśli zaś tego nie uczynią, przepadną z całym swoim światem, bo bór jest wieczny i nieskończony, a odrodzi się choćby z jednego, ostatniego ziarnka, ludzie zaś są skończeni i śmiertelni, i nigdy nie będą mogli żyć bez boru.

Dwaj synowie Borowiła z Boraną-Leszą narodzili się po to, by pomóc rodzicom zarządzać olbrzymim karmicielskim władztwem, które obejmowało prawie wszystkie lądy Ziemi, a także połowę niw oraz dużą część welańskich nawi. Tych dwóch synów nazywają Borutą i Rokitą. Pierwszy jest Panem Boru i Władcą Małego Zwierza, Strażnikiem Czystości Boru i Panem Ziół, drugi zaś jest Panem Gajów i Polan, Władcą Owadów (Królem-Carem Pszczół).

Boruta ma berło Trój świerkowe, zwieńczone Złotymi Szyszkami. Nosi przydomki Leszego, Kusego i Borutry Beruta.

Rokita ma berło Trójdzwonkowe ze Złotej Konwalii. Nosi zaś przydomki Bugaj, Bubacz i Świepiot. Pomocnikami Boruty są boginki zwane Leśnicami, Rokitę zaś wspomagają Bugaje-Szyszymory.

Wilec, Rokita i Boruta wystąpili wspólnie przeciw bogom i ludziom, nie chcąc się dzielić leśną zwierzyną. W następstwie tego najwięcej stracił Boruta (władztwo nad ptakami), także Wilec utracił wiele. Kiedy przegrał zakład o zagadkę z zerywańskim wojem Ciszem, musiał oddać całą gadzinę. Potem za sprawą Plątwy rozpełzła się ona po łąkach, ale dopiero kiedy Wilec oddał Wodnikowi i Wodowi władanie rybami (otrzymanymi w darze od matki), odzyskał w części swoje „gadzie królestwo”.

Rokita stoczył ciężki bój z Obiłą o władanie owadami, a zwłaszcza pszczołami, które dostał od Bożeboga-Boda. Rokita użyczył Bożebogowi pnia leśnej wierzby, gdy ten nie wiedział, gdzie się pozbyć ropy i robactwa z rany na czole. Wierzbowy wywar wygoił mu ranę, a w dziupli wylęgły się wtedy pszczoły. Kiedy Obiła zobaczyła, jak są pożyteczne, chciała je odebrać Rokicie. Twierdziła, że należą się Simom, bo urodziły się w wierzbie, Drzewie Simów, a także od uderzenia osełką Sima w czoło Bożeboga. Rokicie udało się je obronić.

Od czasu walki z potworem, który go przetrącił, Boruta kuleje na jedną nogę i niechętnie o własnych siłach porusza się po swoich włościach. Najczęściej korzysta z zaprzęgu dwóch czarnych koni albo niedźwiedzi lub jeździ wozem. Jego główne uroczysko, podziemny leśny zamek i bugryszcze, mieściło się w środkowej Wielkopolsce pod Łęczycą, gdzie odbierał szczególną cześć. Także w Gnieźnie (Gniezdnie) znajdowała się jego chromina.

Największą czcią Rokita cieszył się w Wiślanii, a Wilec wśród Połekszów zarówno na Polesiu, Pałukach jak i w Połekszji Jadźwińskiej.”

kolovrat1


BORANA-LESZA

Ród: Wiłowie


Zajmowany krąg:
Czwarty krąg


Pochodzenie/Rodzice:
Dzięgle-Działowie – córka Czarnogłowa i Białobogi


Rodzeństwo:
Żona-siostra Borowiła


Dzieci, potomkowie:
Boruta syn Borany i Borowiła-Leszego,
Rokita syn Borany i Borowiła,
Wilec z Rodu Przeplątów – Syn Borany i Przepląta,
Wid-Makowic – syn Borany i Makosza-Dodola
Bura Jaga Usonsza to Popielnica, służka Sowicy-Popioła Polela, córka Wiły-Borany.


Postacie-wcielenia (równe miana):
Lesza-Borana, Borana-Wiła i Borana-Pomiana


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Pani Knieji, Władczyni Drzew


Funkcje, zakres działania:
Opiekunka Knieji – szczególnie lasów liściastych i wszystkich rodzajów drzew, czyli wielkich roślinnych mieszkańców borów


Narzędzia czarowne – oznaki władzy:
Berło Dębowe z Poczwórnym Złotym Żołędziem i Czterema Złotymi Listkami. Berło to nazywa się także Złotodębowym.. Ma jaskrawozielone suknie.


Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


Patron dla:


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Wiły (Samowiły, Samojudy, Samodiwy)


Romanse:
Dzika, zielonowłosa Borana o pełnych kształtach przyciągała oko niejednego boga. Czwarty jej syn miał za ojca Makosza-Dodola, który go z nią począł pod osłoną najgłębszej kniei, strzegąc się wzroku swojej żony. Borana nie opierała się mu zbyt mocno. Tej dzikość na chwilę wzięła górę nad rozsądkiem i pociągnęła boginię ku milczącemu, strzegącemu tajemnicy wyroków Makoszowi. Syn z owego związku zwany jest Widem, a czczą go pod przydomkami Wida-Makowica, Wija-Wicia i Wida-Widara.


Wrogowie:


Przyjaźnie:


Co dobrego lub złego darowała, zrobiła ludziom:
Ogólnie Wiłowie dali ludziom więcej niż ktokolwiek inny, tylko dzięki nim pierwsi ludzie (Zerywanie) mogli przeżyć po strąceniu z Weli.


Przynależny Miesiąc:


C.D.N.


Źródło artykułu – Czesław Białczyński

Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”

 


kolovrat1


Tyny podległe Tumowi Jaruny-Jaryła:

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Wiłów-Borowiłów (Kieniów): Borowił, Lesza-Borana, Boruta, Wilec, Rokita
2. Tyn Wodów: Wąda-Węda, Wodo-Wełm, Śląkwa-Dżdża, Wodnik, Wodyca

Bogowie Mocy:
3. Tyn Mokoszów: Makosz, Mokosza, Wid-Wij, Dodola
4. Tyn Plątów: Przepląt, Plątwa, Mąd, Licho
5. Tyn Dziewów: Kupała, Dziewanna, Krasatina, Dzildzielija


kolovrat1


TYN WIŁÓW-BOROWIŁÓW

Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Białobogi, Tum Jaryła, Tyn Wiłów-Borowiłów


Członkowie rodu:
Borowił, Lesza-Borana, Boruta, Wilec, Rokita


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Jodła i Sosna, ze Zwierząt Niedźwiedź, z Ptaków Dzięcioł, z Roślin Huba-Czyr, z Krzewów Borówka Czarna i Czerwona (Brusznica), z Ziół Czarownych Podkolan i Wiłe Grzyby, z Ziół Wieńcowych Dyptam i Kopytnik, z Owadów Trzyszcz i Trzmiel


Rzecz:
Żywica i Miód


Kamień:
Zielony Diament


Minerał:
Cynk


Maści (barwy):
Jasna Zielona


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 4, Liczba 4


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja L, Gramota h


Miesiąc:
Kwiecień (Trawień)


Niwa (symbol):
Niwa Lasu i Drzew


Tyn:
Dwór Drzewiany


Wieńce i ofiary:
Dyptam i Kopytnik oraz Wiłe Grzyby, Podkolan


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Chleb borys, borszcz – barszcz, miód, żywica i wosk leśny


kolovrat1

Czesław Białczyński
Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”


 Więcej na blogu Czesława Białczyńskiego


34 myśli nt. „Bogini Lesza-Borana

  1. Pingback: Bóg Borowił | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bóg Makosz-Dodol | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bogini Mokosz | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bóg Przepląt-Perepłut | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bogini Plątwa-Przepigoła | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bóg Kupała-Dziwień | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bogini Dziewanna | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bogini Krasa-Krasatina | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bogini Dzieldzielija | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: Bóg Boruta | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bogini Wąda-Węda | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bóg Rokita | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bóg Wilec | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: O Wiłach, o Bogach Boru – mitologia Słowian | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bóg Wilec | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Bogini Śląkwa-Dżdża | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bóg Wodo-Wełm | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bóg Wodnik | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bogini Wodyca | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: Bóg Mąd-Mikuła | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Bogini Wodyca | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bóstwo Jaruna-Jaryło | Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: Bóstwo Licho | Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Bóg Wid-Wij | Wiara Przyrodzona

  25. Pingback: Bogini Dodola | Wiara Przyrodzona

  26. Pingback: Bogini Obiła | Wiara Przyrodzona

  27. Pingback: Bóg Polel-Sowica | Wiara Przyrodzona

  28. Pingback: Bóg Chors | Wiara Przyrodzona

  29. Pingback: Kalendarz Słowian | Wiara Przyrodzona

  30. Pingback: O Bogach według Burów-Czarnosiermiężnych – mitologia słowian | Wiara Przyrodzona

  31. Pingback: Bogini Pogoda | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  32. Pingback: Bóg Czarnogłów | Wiara Przyrodzona

  33. Pingback: Bogini Białoboga | Wiara Przyrodzona

  34. Pingback: Słowo o Księdze Głębi – Knidze Knig | Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s