Bóg Wilec


Z Rodu Przeplątów – Syn Borany i Przepląta. Pan Ostępów i Trzęsawisk, Władca Leśnej Gadziny (Król-Car Wężów). Włada tajemnymi zakątkami leśnymi i trzęsawiskami, w jego władzy pozostają też mchy i porosty, a ze zwierząt gadziną którą odziedziczył po Ciszu. Należy do Bogów i Bogiń Żywiołów.

Postać owego boga lasu występuje powszechnie w podaniach ze wszystkich stron Słowiańszczyzny do dnia dzisiejszego.

Wilec-Kurpcz był szczególnie czczony przez plemię Karpian (Karpianów), z którego wywiedli się zarówno współcześni górale podhalańscy i Łemkowie Beskidzko-Bieszczadzcy (Pogórzanie Karpaccy), jak i Kurpiowie – odłam owego plemienia, który wywędrował na północ w czasach słowiańskich wędrówek (w IV-VII wieku).



kolovrat1

Wilec ma przydomki Owilec, Debrz i Kurpcz. Istyjski odpowiednik Wilca to Silnicius – Bóg Mchów lub leśna bogini Lazdona. Wyraz Wilec oznacza syna Wiła albo syna Wiłów (Kienów – Borowiła i Borany-Leszy). Prócz omówionych w poprzednich tajach przydomek ma również znaczenie wijący się, płożący się, nawiązujące do królowania przez owego boga wężom i runu leśnemu. Wiłowaty znaczy także kręcący się w koło, szalejący, wariujący, tańczący taniec w kole. Przydomek Debrz oznacza boga dobrego i jednocześnie opiekuna gadziny leśnej oraz runa (debrz – runo, zarośla). Te cechy, dobroć i łagodność ojca Wilców-Sjenów, przekazicieli próśb i ofiar do Niebios, są czymś, co się w postaci Wilca wybija.

Debra znaczy dokładnie: zarośnięty parów, dolina, cierniste zarośla, wąwóz leśny, gęstwina, zapadłość wypełniona wodą. Prasłowiańskie dbr to: otchłań, dolina wypełniona wodą, woda i bagno. Określenie debr ma także dokładne odpowiedniki w innych językach pobliskich: łotewskie dubra – bagno, litewskie duburys – zapadłość wypełniona wodą i w odleglejszych indoeuropejskich, jak iryjskie dobar, starokimeryjskie dubr – woda, czy inne pochodzące od rdzenia dheu-b – głęboki, wydrążony, które dały początek nazwom rzek: Dunaj, Dunajec, Don, Dniestrz, Dniepr czy Brda (Dbra).

Przydomek Kurpa (Kurpcz) oznacza „łatacza”, mieszkańca puszczy, puszczanina, tego który chodzi w plecionych z łodyg poszycia leśnego trzewikach. Słowo to wykazuje powiązanie zarówno z karcz –pniak, kark – szyja, barki, grdyka, gardło, plecy, grzbiet, jak i z krak – przysadzisty, krępy, krak (krzak) – krzaczasty, wielopienny, korcz – miejsce wykarczowane (co odpowiada roli Władcy Runa), kirkać – kręcić, krzykać – krzyczeć, karkati – skrzeczeć, krakać. Także bliski jest związek między rdzeniem karp i chors – jasny i chropowaty (bo obdarty ze skóry), chropawy – szorstki, ostry, karpaty – górski (co widać jasno w zbliżonym brzmieniu nazw Karpaty i Charwaty – Chorwaci). Wskazuje to na władcę niedostępnych polan śródgórskich i połonin szczytowych, wiązanych we wszystkich niemal podaniach z Królem Wężów z tego powodu, iż są porośnięte wyłącznie roślinnością runa – niskopienną.


kolovrat1


„… Lesza-Borana jest płodną boginią i dała światu czterech dorodnych synów. Trzech porodziła, kiedy toczyła się Bitwa o Ziemię, a jednego w Bitwie o Welę. Na samym początku powiła Wilca, który zszedł w wody i zazielenił dna rzek oraz mórz. Wilec był synem Przeplata, stąd jego pomieszane przyrodzenie, które plącze w sobie nie tylko żywioły, ale i miesza żywioł z mocą. Wilec nosi tytuły Pana Ostępów i Trzęsawisk oraz Władcy Leśnej Gadziny (Kró-la-Cara Wężów). Jego berłem jest Potrójna Złota Łochy-nia. Jest czczony pod przydomkami Wilec-Owilec, Wilec-Debrz i Wilec-Kurpcz24. Jego pomocnikami są bogunowie zwani Wilcami-Sjenami.

Jego dwaj pozostali leśni bracia pochodzą od Borowiła. Aż dziw bierze, że Borana, która zawsze miała wielu zalotników, jest wierna Borowiłowi, który wszak nie potrafił obronić przed zakusami innych bogów całości posiadanego przez Wiłów władztwa. Wiłowie bardzo wiele stracili, a posiadali na początku prawie wszystko, co stanowiło o życiu…”

„…W owym czasie ludzie nie mieli władców, ale był między nimi jeden, który się bardzo wyróżniał, dzielny woj Cisz (Cich). Ulubiła go sobie sama Roszą i urządzała z nim schadzki pod dziką jabłonią w wysokich górach Koliby. Podczas którejś górskiej wyprawy Bożebóg, przybywszy w dolinę pod postacią złotego ptaka, powiedział mu, co ludzie powinni uczynić, żeby zmienić swój byt. Cich od razu poszedł wtedy do Władców Boru i wyzwał Wilca na pojedynek w zagadkach. Stawką w tym zmaganiu miały być z jednej strony posiadane przez Wilca węże, aż drugiej wszyscy mężczyźni zerywańscy, którzy staliby się w razie przegranej sługami boga. Cich zaskoczył Wilca głęboką mądrością i zadał bogu niespodzianie trudne pytania. Tak naprawdę owe zagadki szeptała mu do ucha Rodżana, a wszystkie odpowiedzi na łamigłówki Wilca podpowiedziała mu Wodyca (bo Wilec rzekł same zagadki o wodzie).

Pojedynek rozpoczęto o świcie, a kiedy było już południe i wciąż raz zwyciężał Wilec, a raz Cich, przybył zaciekawiony Boruta, by popatrzyć, jak to się skończy. Tak go owa gra wciągnęła, że zapomniał o tym, czego powinien był pilnować, czyli o ptakach. Walka tymczasem trwała i stawała się coraz zaciętsza, a stawki w niej rosły. W końcu, tuż przed zachodem słońca, przy ostatniej zagadce, Cich postawił pod zastaw wszystkich ludzi, a Wilec całą swoją gadzinę.

Cich zadał pytanie: co będzie, kiedy nic nie będzie? Wilec milczał zaskoczony. Myślał długo, a im dłużej się zastanawiał, tym bardziej niejasna stawała się ta sprawa. Milczał, milczał i milczał. Nie znalazł rozwiązania. Cich ze spokojem zapakował gadzinę do worka i odszedł. Dopiero teraz przecknął się Boruta i pobiegł kłaść ptaki spać. Gdy jednak przybył w swój tajemny zakątek, okazało się, że ani jednego ptaka nie ma! W czasie kiedy trwała bitwa na zagadki, Pogoda i Bożebóg zebrali wszystkie ptaki i przenieśli je najpierw za Morze, a potem na Wyspę Weń na Weli. Pogoda ukryła ptaki pod rozległą i nieprzeniknioną koroną Wyraju. Mało tego, ukradli też Borucie wszystkie kwiaty, które Bożebóg porozsadzał po różnych zakątkach Koliby oraz po polach i łąkach całej Ziemi…”


kolovrat1


WILEC

Ród: Wiłowie


Zajmowany krąg:
Szósty Krąg


Pochodzenie:
Z Rodu Przeplątów – Syn Borany i Przepląta


Rodzeństwo:
Przybrani bracia Boruta i Rokita.


Postacie-wcielenia (równe miana):
Wilec-Owilec, Wilec-Debrz i Wilec-Kurpcz


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Pan Ostępów i Trzęsawisk, Władca Leśnej Gadziny (Król-Car Wężów)


Funkcje, zakres działania:
Włada tajemnymi zakątkami leśnymi i trzęsawiskami, w jego władzy pozostają też mchy i porosty, a ze zwierząt gadziną którą odziedziczył po Ciszu.


Narzędzia czarowne – oznaki władzy:
Potrójna Złota Łochynia


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Wilce (Wiłowie, Sjeny)


Dzieci, potomkowie:


Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


Patron dla:


Romanse:


Wrogowie:


Przyjaźnie:


Co dobrego lub złego darował, zrobił ludziom:
Raczej przychylny ludziom.


Przynależny Miesiąc:


C.D.N.


Źródło artykułu – Czesław Białczyński

Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”

 


kolovrat1


Tyny podległe Tumowi Jaruny-Jaryła:

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Wiłów-Borowiłów (Kieniów):
Borowił, Lesza-Borana, Boruta, Wilec, Rokita
2. Tyn Wodów:
Wąda-Węda, Wodo-Wełm, Śląkwa-Dżdża, Wodnik, Wodyca

Bogowie Mocy:
3. Tyn Mokoszów:
Makosz, Mokosza, Wid-Wij, Dodola
4. Tyn Plątów:
Przepląt, Plątwa, Mąd, Licho
5. Tyn Dziewów:
Kupała, Dziewanna, Krasatina, Dzildzielija


kolovrat1


TYN WIŁÓW-BOROWIŁÓW


Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Białobogi, Tum Jaryła, Tyn Wiłów-Borowiłów


Członkowie rodu:
Borowił, Lesza-Borana, Boruta, Wilec, Rokita


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Jodła i Sosna, ze Zwierząt Niedźwiedź, z Ptaków Dzięcioł, z Roślin Huba-Czyr, z Krzewów Borówka Czarna i Czerwona (Brusznica), z Ziół Czarownych Podkolan i Wiłe Grzyby, z Ziół Wieńcowych Dyptam i Kopytnik, z Owadów Trzyszcz i Trzmiel


Rzecz:
Żywica i Miód


Kamień:
Zielony Diament


Minerał:
Cynk


Maści (barwy):
Jasna Zielona


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 4, Liczba 4


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja L, Gramota h


Miesiąc:
Kwiecień (Trawień)


Niwa (symbol):
Niwa Lasu i Drzew


Tyn:
Dwór Drzewiany


Wieńce i ofiary:
Dyptam i Kopytnik oraz Wiłe Grzyby, Podkolan


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Chleb borys, borszcz – barszcz, miód, żywica i wosk leśny


kolovrat1

Czesław Białczyński
Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”


Więcej na blogu Czesława Białczyńskiego



25 myśli nt. „Bóg Wilec

  1. Pingback: Bóg Rokita | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bóg Boruta | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bogini Dzieldzielija | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bogini Krasa-Krasatina | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bogini Dziewanna | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bogini Plątwa-Przepigoła | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bogini Mokosza | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bogini Lesza-Borana | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bogini Wąda-Węda | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: O Wiłach, o Bogach Boru – mitologia Słowian | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bogini Śląkwa-Dżdża | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bóg Wodo-Wełm | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bóg Wodnik | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: Bogini Wodyca | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bóg Mąd-Mikuła | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Bogini Wodyca | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bóstwo Jaruna-Jaryło | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bóstwo Licho | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bóg Wid-Wij | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: Bóg Makosz-Dodol | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Bogini Dodola | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bóg Przepląt-Perepłut | Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: Bóg Borowił | Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Bóg Polel-Sowica | Wiara Przyrodzona

  25. Pingback: Bóg Kupała-Dziwień | Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s