Bóg-Bogini Jesze-Yessa


Jesza-Yesse syn-córka Swąta i Wspóry-Strąprzy lub Swąta i Głąbi-Powłoki. Kirowie (czyli Stronporowie albo inaczej Godowie) – grupa bogów Drugiego Działu władających czasem, kształtem, kierunkami i przestrzenią (przestronią). Ich władanie, na przykład porami roku, polega nie tylko na panowaniu nad czasem (kir-czas) i przestrzenią (kir-strona) tego okresu roku, lecz i na nadawaniu określonej porze odpowiedniego kiru-kształtu, to jest wyglądu, a także kiru-kierunku (runu) – tego, ku czemu zmierza (runi się, porusza) w przekształceniach dana rzecz i kiru-witu – rodzaju. Jesowit,  Jasień, Jasna Pani, Jasny Pan, Jasion, Jasnowit, , Jesień, Isień, Jesse-Jessa, Pan Istu, Pan Jaśni, Jaśń-Jasnota, Czerwonobóg, Czerwony Pan.



Ręce Boga Wiara Przyrodzona

Tum Jesza-Yesseznak-ic5bce

Tum, który przypada porze jesiennej to Tum Jesza-Jessa


Jesień astronomiczna rozpoczyna się w momencie równonocy jesiennej i trwa do momentu przesilenia zimowego, co w przybliżeniu oznacza na półkuli północnej okres pomiędzy 23 września a 22 grudnia (czasami daty te wypadają dzień wcześniej lub dzień później, a w roku przestępnym mogą być dodatkowo cofnięte o jeden dzień). Podczas jesieni astronomicznej dzienna pora dnia jest krótsza od pory nocnej, a ponadto z każdą kolejną dobą dnia ubywa, a nocy przybywa.

W tym okresie przypada panowanie jednemu z Kirów, Jesze-Jesza. W Tumie Jesze jest 22 Bogów. 10 Bogów Żywiołów – 6 Bogów Żywiołów i 4 Boginie Żywiołów. 12 Bogów Mocy – 5 Bogów Mocy i 7 Bogiń Mocy.


Tyny podległe Tumowi Jesza-Jessa

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Runów
Perun, Perperuna, Perunic, Turupid-Ciosno, Łysk-Ysk-Porenut
2. Tyn Warów (Żgwiów)
Swaróg, Swara, Swarożyc, Denga, Watra

Bogowie Mocy:
3. Tyn Ładów:
Łado, Łada, Ładziw-Diw, Gogołada
4. Tyn Chorsów:
Chors, Chorsina, Chorsawa, Chorsiniec (Księżyc)
5. Tyn Rodów:
Rod, Rodżana, Rada-Rodzica, Rudź


Tum Jesza-Jessa


 Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Czarnogłowa, Tum Jeszy


Pochodzenie:
Kirowie są dziećmi Swąta i Wspóry-Strąprzy lub Swąta i Głąbi-Powłoki


Ród:
Kirowie (Godowie,Godagowie), Strąprzyce, Kunicze


Członkowie rodziny:
Światłogońce


Członkowie rodu:
Jesza-Yesse, Kostroma-Kolada, Jaruna-Jaryło, Ruja-Rajek


 Zajmowany krąg:
Trzeci Krąg Najwyższego Kręgu, Krąg Stronporów, Ostatni Krąg Wewnętrzny, Najniższy Krąg Najwyższego Kręgu (na Kirach zamyka się Krąg Wewnętrzny tworzony przez Siedmiu Bogów Najwyższego Działu [czerta 7]. Krąg Wewnętrzny tworzy Trójca: Swąt – Bóg Bogów, Dzięgle i Kirowie).


Funkcja (zakres działania):
Pory, strony, kiry, runy, wity (czas i przestrzeń, rozwój), Głębia i wsze byty rozciągnięte w porze i kirze.


Postacie-wcielenia (równe miana):
Tausień-Tusień (Tauseń), Jeseń-Jasza, Porewit, Usień-Owsień,  Jasza-Yesse


Inne nazwania jego-jej osoby (przydomki):
Jesowit, Jesjenowij-Sjenowijta, Jasień-Jasa, Jasny Pan-Jasion, Jasnoboga-Jasnowit, Jaseł-Jasła, Jasełek-Jasełka, Jesień-Isień, Isseń-Issa, Jesse-Jessa, Yassy-Jesza, Pan Istu, Pan Jaśni, Jostypan, Jasna Pani, Jaśń-Jasnota, Jaśń Ślący, Pan Owsiany, Ham, Hammon, Czerwony Boh, Czerwonobóg, Czerwony Pan.


Główność:
Dwugłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Gniazdo-Gwiazda na Skrajach Świata, na zapadzie Nieba Głębokiego u Zachodnich u Wrót Dali – Dwór Zożar – tam gdzie rodzi się Noc i umiera dzień. To gwiazda Skra Zachodu – Wieczerka. Bywa też w Tumie na Wzgórzach Wozgrzy na Weli.


Narzędzia czarowne, atrybuty władzy:
Wieniec, Kołacz i Snop.


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Światłogońce, Skrowie-Skrajowie (Żar Ptaki, Kunicze) – powstały ze Wspórzy (rozumianej jako resztki macicy Strąprzy-Wspóry lub drzazgi Wspóru Śwąta). Pomocnikami Jeszy są Jeszgońce (Jeszogońce).

Inne miana Światłogońców:
Świętogońce (Świętojerki, Świętorujki, Świętojeszki, Świętostromki), Maścińce, Żywogonie, Bożoptaki-Bożoptice, Maslenice-Maślińce


Atrybuty żywe:
Drzewo Jesion lub Jawor, Roślina Uczep, Grzyby – szczególnie Borowiki – grzyby prawdziwe, Czyżyk, Czarny Kogut, Czarny Byk i Osa


Atrybuty rzeczowe:
Przesilenie Wrześniowe, pora Jesień, korzenie wszelkich Drzew i Roślin


Niwa (symbol):
Zapadnia na Wozhorzu, zarzynek


Kamień:


Minerał:


Maści (barwy):
Czerwona


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 5, Liczba 23


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja I, Gramota u


Przynależne Miesiące:
Wrzesień
Październik
Listopad


Wieńce i ofiary:
Wieniec z Urzetu.


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Kołacz dożynkowy (dożeniec)


Ręce Boga Wiara Przyrodzona


Znaczenie mian i imion oraz przydomków, i ważniejsze pojęcia wywodzone z jego miana: kir. Kir (kirunek) – kierunek, kształt, Strona i Pora, czyli cztery rodzaje przestrzenno-czasowego ułożenia Świata, bądź cztery Tworzystości-Tendencje Świata.

Kirowie (czyli Stronporowie albo inaczej Godowie) – grupa bogów Drugiego Działu władających czasem, kształtem, kierunkami i przestrzenią (przestronią). Ich władanie, na przykład porami roku, polega nie tylko na panowaniu nad czasem (kir-czas) i przestrzenią (kir-strona) tego okresu roku, lecz i na nadawaniu określonej porze odpowiedniego kiru-kształtu, to jest wyglądu, a także kiru-kierunku (runu) – tego, ku czemu zmierza (runi się, porusza) w przekształceniach dana rzecz i kiru-witu – rodzaju.

Także kir – śmiertelny welon, tkanina żałobna, którą okrywano wszystkie przedmioty w domu zmarłego. Całun – barwy białej – okrywający samo ciało zmarłego jest specjalnym rodzajem owego kiru. Jeszcze w XVI wieku kirem nazywano każdą bogatą tkaninę, także rodzaj szuby futrzanej, zwłaszcza w kolorze białym bądź czerwonym. Z czasem nazwa przeszła na tkaniny gatunku pośledniego o czarnej barwie.

Także kirem nazywa się jedna z Trzech Materii Świata tworząca z pozostałymi Materię Materii – Baję oraz na niej Wzór – Obraz Wszego Istnienia, Każdego Wydarzenia przez całą Wieczność, od Początku do Końca Wszego Świata.

God. Kapłani z uroczyska Kostromy nad Wielką Rzwą (Wołgą Rwą) mówią nawet, że miano Godów bierze się nie tylko z ich godności, opieki nad porami całego roku-godu i w ogóle nad godzinami-chwilami czasu, ale od ich działania jako łagodzących spory i godzących zwaśnionych.

Daw-dag. Godowie – czyli God–dawowie, God-dagowie – dawcy godu-roku, godności, ale i jaśniejący, pałający, świecący, boscy. Daw – pochodzi od indoeuropejskiego dou – dawać, dawca, jak i wiąże się z dag – palić się, jaśnieć. Związek między dawać a dews (deus) – udzielca, bóg, dawca, jest oczywisty. Człon ten idealnie nadawał się na potrójny symbol, ponieważ zawarł w sobie aż trzy znaczenia: daw-dew – bóg (diews, deus), dawać – darować, darzyć oraz dag – płonąć, jaśnieć.


Jeszcze prędkimi palcy Sierpień dopieszcza ostatnie owoce, a już zbliża się trzeci z Kirów Jesz-Yessa i jego czereda, spragniona po całym roku nowej roboty. Ci zaraz ruszają czynić zbiór, żniwo. Spoza tumu Jeszy najbardziej mu w tym pomagają Rgłowie i Simowie, a wśród bogów tego Kira nąjwytrwalsi są Żgwiowie (Swarogowie), Ładowie i Rada-Rodica. Koszą oni zboża, suszą je i młócą, pieką chleby, zbierają owoce, kopią pożytki z gleby, zbierają i suszą grzyby, toczą miody i piwo, wędzą mięso na zimę, robią kopce i kiszą warzywa. A zbierają wszystko, co się da spożytkować, opatulają, co się da przed nadejściem zimy, a na koniec malują liście każdemu drzewu i krzakowi – co czynią głównie Runowie i Swarogowie oraz Krasatina – a po to owóż robią, by następnego roku mogły się nienaruszone te byty odrodzić, wzejść i przybrać ten sam kształt, który oni zdejmują odciskiem.

Kirowie rozciągali Welę, ustaliły się na niej strony, pory i kierunki. Powstał środek i boki-krawędzie, a także dół i góra. Rozciągnęła się Wela w wierch i przepaść. Strony wierchnie nazwano Niwami, przepaście zaś Nawiami. W dole – Nawiach rozeszła się ziemica welańska od Otchłani po Piekło i od Założy po Raj. Na Niwach rozeszła się w stronę janmną, rujną, jesienną i kostromną. Po stronie, w którą ciągnęła Welę Jaruna, skupiło się żelazo. Od skraja ciągnionego przez Ruję skupiła się miedź – jej pokład nachodzi się aż do tumu Rui, a nawet prześwieca caliznami w Górach Białoboskich. Tam gdzie się skraja Weli uczepił Jesza, skupiło się złoto, i ono zalega stronę jesienną od Raju aż do Gór Czarnogłowskich. Tam gdzie ciągnęła Kostroma, skupiło się srebro i przejrzyste kryształy. Srebrny, diamentowy i kryształowy pokład ciągnie się od Otchłani przez Brzeg Północny do tumu Kostromy i dalej w górę aż po Wierch. Niwy utworzyły jeden ląd-wyspę krągłego kształtu, rozciągającą się wokół środka i zwaną Niwą Niw, jako że tam znalazły się niwy wszystkich bogów Kręgu. Dookoła, przy bokach-krawędziach Weli, rozciągnęła się Przepaść, czyli Nawie lub jak mówią inni Nawa Nawi (Naw Nawi).


Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”


5 myśli nt. „Bóg-Bogini Jesze-Yessa

  1. Pingback: Bogini Rada Rodzica | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Ogólne opisanie Weli – mitologia Słowian | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: O Poczęciu Świata – mitologia Słowian | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Opisanie Stworzów – mitologia Słowian | Słowianie - Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Buła-Byta – mitologia Slowian | Słowianie - Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s