Bogini Watra


Córka Swary i Sima albo Swaroga i Siemi. Czuwa nad ogniami ziemskimi, tymi powierzchniowymi, ale głównie tymi głębokimi zakopanymi na dnie najgłębszych jam i warów, w tym ogniem podwodnym. Jest panią ogniska domowego, ale nie ognia ofiarnego, którym włada Sawrożyc. Daje ciepło i opiekuje się ogniowym zaczynem – iskrą. Pani Ognia Podziemnego  i Ziemskiego (Ognia Krzesanego), Pani Ogniska i Płomienia, Władczyni Ciepła, Dawczyni Ognia – Darująca Ludziom Niebiański Ogień, czyli Matka Ognia Ziemskiego.

Jest to bóstwo powiązane ze światem kobiecym, w przeciwieństwie do boga Ognia Słonecznego – Swarożyca, noszącego Tarczę-Swońce (Suońce) i boga Ognia Niebiańskiego – Swaroga, ojca ich obojga.



kolovrat1

WATRA

Bógini Żywiołów

Ród: Warów (Żgwiów)


Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Czarnogłowa, Tum Jesze-Yessa, Tyn Warów.


Zajmowany krąg:
Szósty Krąg

Pochodzenie:
Córka Swaroga, Swary i Dabogi


Mąż:
Bożyc


Rodzeństwo:
Siostra Denga


 Związki:
Mąż Bożyc


 Dzieci:


Postacie-wcielenia (równe miana):
Warta, Wierta, Skrza


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Wiertek, Atara, Otar, Atla – Pani Ognia Podziemnego  i Ziemskiego (Ognia Krzesanego), Pani Ogniska i Płomienia, Władczyni Ciepła, Dawczyni Ognia – Darująca Ludziom Niebiański Ogień, czyli Matka Ognia Ziemskiego.


Funkcja (zakres działania):
Czuwa nad ogniami ziemskimi, tymi powierzchniowymi, ale głownie tymi głębokimi zakopanymi na dnie najgłębszych jam i warów, w tym ogniem podwodnym. Jest panią ogniska domowego, ale nie ognia ofiarnego, którym włada Sawrożyc. Daje ciepło i opiekuje się ogniowym zaczynem – iskrą.


Narzędzia czarowne – oznaki władzy – ubiór:
Wiertło Ogniowe, które od jednego pokręcenia sypie gorące iskry.


Pomocnicy (Stworze – bogunowie, bogunki):
Żary (Żarki, Żarowniki, Żgielniki).


Istoty towarzyszące, ich przejawy:


Romanse:
Chorsiniec pokochał Watrę od pierwszego wejrzenia. Wślizgiwał się do izby kochanki pieszcząc jej ciało łagodnym blaskiem. Zwierzała mu się, jak bardzo cierpi, jak męża (Bożyca) nie znosi i że jedyną jej pociechą jest różyczka, która ocalała i którą potajemnie pielęgnuje w niebiańskim ogródku.

Mówi się też, że Watra, której się zawsze Perunic podobał, spotyka się z nim czasami w wielkiej tajemnicy.


Wrogowie:


Przyjaźnie:


 Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


  Patron dla:


Wygląd:


Współczesny atrybut:


 Co dobrego lub złego darował, zrobił ludziom:


Przynależny Miesiąc:


kolovrat1


Źródło:
Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

kolovrat1


Tyny podległe
Tumowi Jesze-Yessa

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Runów
Perun, Perperuna, Perunic, Turupid-Ciosno, Łysk-Ysk-Porenut
2. Tyn Warów (Żgwiów)
Swaróg, Swara, Swarożyc, Denga, Watra

Bogowie Mocy:
3. Tyn Ładów:
Łado, Łada, Ładziw-Diw, Gogołada
4. Tyn Chorsów:
Chors, Chorsina, Chorsawa, Chorsiniec (Księżyc)
5. Tyn Rodów:
Rod, Rodżana, Rada-Rodzica, Rudź


kolovrat1


Tym Warów
Żywiołowie


 Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Czarnogłowa, Tum Jeszy, Tyn Warów


Członkowie rodu:
Swaróg, Swara, Swarożyc, Denga, Watra


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Jawor i Świerk, Baran, Myszołów, Janowiec, Krokus i Żółcidło, Jaskier i Konwalia, Ogniczek i Oleica Pstra.


Kamień:
Czerwony Diament i Rubin


Minerał:
Krzemień


Rzecz:
Szkło i Ognisko


Maści (barwy):
Ognista Czerwień


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 3, Liczba 12


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja F, Gramota ż


Niwa (symbol):
Niwa Ognia


Tyn:
Ognistym Dwór


Miesiąc:
Grudzień


Wieńce i ofiary:
Jaskier i Konwalia.


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Ser, twaróg.


kolovrat1


WATRA


Znaczenie mian i imion oraz przydomków, i ważniejsze pojęcia wywodzone z jego miana:

Watra, warta

Watra – o przydomkach Wierta, Warta i Skrza-Skra – to ubóstwiony ogień ziemski (podziemny, skalny), z biegiem czasu przypisany bogini Ogniska Domowego. Miano bogini, jak wiele w panteonie starosłowiańskim, nawiązuje do okresu Wspólnoty Ariów i wykazuje bliski związek z irańskim watra – ogień z indo-irańskim bogiem Waruną, rezydującym w złotym pałacu o tysiącu kolumn, czy też, pożerającym słońce żmijem-smokiem Wrytrą.

Watra, jak Waruna, mieszka osobno, obok dworu Swaroga na Weli, w pałacu (pałac – pałający blaskiem) ognistym. Do tego samego indoeuropejskiego rdzenia nawiązuje swym imieniem inna bogini słowiańska Warza-Cica, związana z ogniskiem domowym i warzeniem potraw.

Scytyjskie wary – półziemianki wypełnione sporami-przetrwalnikami wszystkiego, co żywe, wiążą się również w jakiś sposób z mitologią Słowian poprzez miana Watry i Warzy oraz przez podobieństwo z Jaskinią Kłów (kiełków-sporów, Śreczy i Spora), zwaną też Warem, w której Watra była uwięziona, a Warzacica została powita. Imienia Watry nie wymieniają Żadne stare źródła, jednakże cały kompleks bóstw ogniowych i układ Żywiołów w Kręgu wskazuje dokładnie jej miejsce.

Miano bóstwa, zachowane w podaniach Beskidu Żywieckigo (jako Wiertek-Wartek-Bartek), zostało przez naleciałości folklorystyczne złączone ze złośliwym, gorącym wiatrem południowo-wschodnim. Miano przeszło bezpośrednio w określenie ognia domowego i krzesanego ogniska. U nas zachowane w gwarze Podbeskidzia, gdziewatra to specjalne ognisko krzesane i biesiadne, odświętne.

Identycznie u Czechów, Słowaków, Serbów i Rusinów oraz w całej posłowiańskiej Europie (np. Wołoszy, Rumunii, Albanii). Nieprzypadkowy wydaje się związek etymologiczny między wyrazem watra a znaczeniami war, wrzeć, warta, wartość, wrdęga.

Według drugiego podania Siemia przywołała Swaroga a ten wbił się w jej brzuch dębowym członem i tarł. Tym sposobem od tarcia w trzewiach Siemi zrodziła się Watra-Wierta.


Dwie opowieści o narodzinach Watry

Według podania wieszczek Wądy z Mogiły, w pewnej chwili Simowie na dnie doliny Siemi przysypali oboje Wodów ziemią i kamieniami. Tylko stłumiony jęk Wądy dobywał się z głębiny, a Wodo-Bełta w ogóle nie było słychać. Niedługo jednak Simowie sycili się zwycięstwem, bowiem Sporowie widząc, co się stało, zaraz po ich pięknej, suchej dolinie poczęli kłaść kipiący zaczyn. Na dodatek wezwali Perunów, by wyzwolili Wodów z pułapki, bo zaczyn bez wody nie mógł zaowocować. Wtedy Perun kamienną siekierą rozciął brzuch Siemi i wypuścił Wodów.

Wodowie zaraz zalali ląd i zmyli skały, ziemię i piasek na dno morza. Śrecza skwapliwie z tego skorzystała, by powiększyć Jaskinię Kłów (zwaną też Pieczarą Waru), tworząc cały bezlik komór wypełnionych na dnie żyzną ziemią. Zrozpaczona Siemia poszła do Swarogów po pomoc. Swara wysłuchała jej i razem wróciły w dolinę. Swara znalazła po drodze, w Górach Zachodu, olbrzymi krzemień w skale rozbitej wcześniej przez Peruna. Tym krzemieniem po trzykroć uderzyła Sima w pierś, a za trzecim razem zrodziła się iskra – Watra”. Było to pierwsze dziecko bogów Żywiołów. Zrodziło się z Sima i Swary, lecz Siem zazdrosna o męża niedługo potem przegnała jego córkę, która na stałe weszła do rodu Swarogów, i gdy już mieli swój dwór na Weli, zamieszkała z nimi. Póki co Siem jednak nic nie mówiła i Watra zapłonęła jasno, a od jej żaru wody cofnęły się z doliny Siemi.

Guślarze kątyny Siemi w Sierdzu podają jednak inny opis przebiegu wypadków. Otóż, według nich, pierwsi w dolinie Siemi znaleźli się Swarogowie. Wodowie pokonali ich w walce orężnej i przepędzili z doliny. Wtedy Siemia uderzyła na Wodów i przysypała oboje zwałami gliny. Walczyli jednak twardo, próbując się wydobyć na wierzch. Co chwilę w innym miejscu spod gliny tryskały w dolinę nowe źródła. Sim przywalał je kamieniami, ale wynik bitwy był niepewny. Wtedy Siemia przywołała Swaroga. Ten wbił się w jej brzuch dębowym członem i tarł. Tym sposobem od tarcia w trzewiach Siemi zrodziła się Watra-Wierta, Skra- Pani Ognia Podziemnego (Ognia Krzesanego). Od jej żaru Siemia zagrzała się okrutnie i Wodowie poczęli się gotować. Ale uratował ich Perun, rozcinając siekierą brzuch Siemi i wypuszczając Wodów na świat. Razem z nimi przyszła na świat również Watra wypuszczona z wnętrzności matki.

Sposób ten został jakiś czas później zdradzony niebacznie ludziom i stąd wzięły się wiertła ogniowe, którymi do dziś zażega się w obrzędach iskrę ogniska domowego, a które kiedyś były jedynym narzędziem służącym dobywaniu ognia. Nazwa wiertło ogniowe wzięła się właśnie od Wierty-Watry.

Sim nie był zadowolony z takiego sposobu rozwiązania sprawy i przegnał Watrę z doliny ciskając w nią skałami. Watra-Wierta ukryła się przed rozgniewanym Simem na dnie morza.

Niektórzy prawią (zwłaszcza kołoduni Burów z Biełoziera), ze Wierta z powrotem wskoczyła w trzewia Siemi i nie chciała wyjść. Dlatego Sim walił Siemię po brzuchu swym kamiennym nasiekiem” i od tego tłuczenia zalągł się w jej trzewiach ich wspólny syn Skalnik. Skalnik pojmał Watrę i wywlókł ją ze sobą na świat. Wtedy dopiero przegnana przez Sima miała się ukryć w Jaskini Kłów (Warze) na dnie morza.

Koźlarze ze Żnina, prastarego grodu Goplanów, ze świątyni Welesa, mówią, że Sim spłodził Skalnika po to, by uratował Watrę, która spłynęła porwana przez Wodo-Bełta w chwili, kiedy Perun rozciął brzuch Siemi. Wodowie mieli uwięzić Watrę w głębinach wielkiego rowu. Nikt nie mógł tam dobić do dna, bo każdego morze wyrzucało na powierzchnię. Sim ze swą żoną spłodzili więc Skalnika. Ich syn był tak ciężki, że przy każdym kroku zapadał się w skały po kolana. Bez trudu zanurkował i wyzwolił Watrę z podwodnego więzienia. Skalnik pozostał w głębinach i na stałe zamieszkał w podziemiach, bo tam czuł się naprawdę dobrze ze swoim ciężarem.

Pamiątką po tej bitwie Swarogów i Simów przeciw Wodom i Sporom i po owych narodzinach Watry mają być ukryte w ziemi i skałach kamienie, które krzeszą iskrę – krzemienie. Podobno też ogień zażgnięty wtedy w brzuchu Siemi nigdy już nie wygasł i do dziś tam płonie. Może to być prawda, bo pojedyncze ogniska, opary siarkowe i strugi żarzących się kamieni wydobywają się niekiedy z ziemi w różnych miejscach świata, a przy tym trzęsie się ona i wije w boleściach, jakby ponownie rodziła Watrę.

Wieszczki Wądy z Mogiły prawią, że to kara, na jaką została Siemia skazana za zdradę męża – co jakiś czas wciąż musi w bólach rodzić swą córkę, spłodzoną przez Swaroga.


„Watra mieszka osobno, obok dworu Swaroga na Weli, w pałacu (pałac – pałający blaskiem) ognistym.”


„… Rozwścieczony Pan Żądzy, znany ze swojej gwałtowności, odnalazł Dziewannę i zmusił do wyznania, co zrobiła z ich wspólnym potomstwem. Przerażona gniewem męża bogini powiedziała mu, gdzie ukryła jajo. Nie wiedziała, co on zamierza. Tymczasem gnany niepohamowaną żądzą zemsty Dziwień-Kupała dosiadł strasza-umora i pognał do Jaskini Kłów. Wpadł tam rozwścieczony do białości i pobiwszy strzegące zarodka boginie, jednym potężnym uderzeniem pałki rozłupał jajo na pół. Przestraszona Watra lamentując uciekła razem z płaczącą Wodyca na Welę…”


Denga i Swarożyc wyswatali swoją siostrę Watrę Bożycowi i z przyzwoleniem Swaroga oraz Swary wydali ją za niego. Perunic z Bożycem wywabili Zorzę ze Świetlistego Tynu Dabogi. Kiedy tylko wyszła, porwali ją obaj i uwie-źli na Niebo. Zorza wzięła z domu ojców tylko trzy różyczki, które w ogrodzie matki zdążyła odłamać. Płakała nad nimi, a one zroszone jej łzami rozkwitały, dając wspomnienie domu i swobody. Zorza za nic nie chciała pokochać Młodego Gromowładcy. Rozeźlony Perunic połamał różyczki, a Bożyc miast pomóc siostrze, jeszcze je podeptał. Sprzeniewierzył się własnemu domowi i został wyklęty przez matkę. W rozpaczy i lęku Zorza oddała się Perunicowi.

Tak to dwaj Gwiezdni Bogowie, złamawszy różyczki, posiedli i uwięzili w Zamyku Słońca porwane boginie. Zorza została żoną Perunica, a Watra Bożyca.

Od owej chwili złamana róża stała się obrazem zdrady, a za nią każdy złamany kwiat zaczął znaczyć dla ludzi to samo.


„Przy Trzecim Ognisku skupili się: Perunic i Porenut-Ysk z rodu Peruna, Swarożyc, Denga i Watra-Wierta z rodu Swarogowego, Łada-Łagoda i Gogółada-Chichola (Władyca) z rodu Łada oraz Daboga-Daba i Stryja. Umyślono tutaj Poczwarę (Sołowieja, Oczara) z materii ognistej, takiej samej, jak tarcza Swarożycowa. Poczwarę-Sołowieja postanowiono posłać do bitwy o Ziemię.”


kolovrat1

Źródło:
Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

29 myśli nt. „Bogini Watra

  1. Pingback: Bogini Denga | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bóg Swarożyc | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bóg Porenut | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bóg Łado | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bogini Łada | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bóg Ładziw | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bogini Gogołada | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bóg Chors | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bogini Chorsina | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: Bóg Chorsiniec | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bogini Chorsawa | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bóg Swaróg | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bóg Turupit-Ciosno | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: Bóg Pierun-Perun | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bogini Perperuna | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Bóg Perunic | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bogini Swara | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bóg-Bogini Jesza-Jessa | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bóg Rod | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: Bogini Rodżana | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Bogini Rada Rodzica | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bogini Rudź | Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: Bóg Sim | Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Bogini Stryja | Wiara Przyrodzona

  25. Pingback: Bogini Zorza | Wiara Przyrodzona

  26. Pingback: Bóg Bożyc-Bodnyjak | Wiara Przyrodzona

  27. Pingback: Bogini Białoboga | Wiara Przyrodzona

  28. Pingback: Bogini Siemia-Matka Ziemia | Wiara Przyrodzona

  29. Pingback: Słowianie - Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s