Bóg Chorsiniec

 


Syn Chorsa i Chorsiny. Wszelkie zmiany, natchnienie i marzenie, włada obrazem – widokiem. Jest zatem władcą wzroku i odpowiada za dobre widzenie. Od niego zależą wszelkie kiszenia i przypływy. Pan Zmiany, Władca Natchnienia oraz Snu, Pan Marzenia i Władca Obrazu, Dawca Kwasu. Księżyc (Chorsiniec) towarzyszy zawsze westchnieniom zakochanych, wyznaniom miłosnym, nocnym igraszkom przepojonych żądzą, jak również rządzi okresami płodności kobiet oraz przypływami uczuć i wód..



kolovrat1

CHORSINIEC

Bóg Małych Mogtów (Bogów Mocy)

Ród: Chorsów-Ksnów-Ksińców


Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Czarnogłowa, Tum Jesze-Yassa, Tyn Ksnów.


Zajmowany krąg:
Siódmy Krąg

Pochodzenie:
Syn Chorsa i Chorsiny


Związki:


Rodzeństwo:
Chorsawa – córka Chorsa i Chorsiny

 Dzieci:


Postacie-wcielenia (równe miana):
Księżyc, Ksiniec-Ksiemżyc, Wychorsł.


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Chorzyc, Mały Ksin, Mały Książ, Mały Ksiądz, Mały Chors, Horsiniec, Horus syn Horosza-Koszerysa, Soł-Koł, Somkoł, Sokoł, Sakal, Mor-Jusz, Jodut, Jodusz, Jątdusz, Duszjąt, Jogud, Jogot, Jąt-God, Miesiączek – Pan Zmiany, Władca Natchnienia oraz Snu, Pan Marzenia i Władca Obrazu, Dawca Kwasu.


Funkcja (zakres działania):
Wszelkie zmiany, natchnienie i marzenie, włada obrazem – widokiem. Jest zatem władcą wzroku i odpowiada za dobre widzenie. Od niego zależą wszelkie kiszenia i przypływy.


Narzędzia czarowne – oznaki władzy – ubiór:
Żółwia Grzechotka i Srebrzysta Tarcza-Zwierciadło Świata.


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Dziwożony (Dziwy, Dziwe Baby, Dziwożonki, Dziwice, Divy, Samodivy, Żworunki).


Istoty towarzyszące, ich przejawy:


Romanse:

Zakochał się od pierwszego wejrzenia w Bogini Zorzy.


Wrogowie:


Przyjaźnie:

Podagżyk, częstym bywa u Chorsów gościem i jest najlepszym przyjacielem Księżyca-Chorsińca.


 Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


  Patron dla:


Wygląd:


Współczesny atrybut:


 Co dobrego lub złego darował, zrobił ludziom:


Przynależny Miesiąc:
Listopad


kolovrat1


Źródło:
Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

kolovrat1


Tyny podległe
Tumowi Jesze-Yessa

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Runów
Perun, Perperuna, Perunic, Turupid-Ciosno, Łysk-Ysk-Porenut
2. Tyn Warów (Żgwiów)
Swaróg, Swara, Swarożyc, Denga, Watra

Bogowie Mocy:
3. Tyn Ładów:
Łado, Łada, Ładziw-Diw, Gogołada
4. Tyn Chorsów:
Chors, Chorsina, Chorsawa, Chorsiniec (Księżyc)
5. Tyn Rodów:
Rod, Rodżana, Rada-Rodzica, Rudź


kolovrat1


Tyn Ksnów-Chorsów
Mogtowie


 Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Czarnogłowa, Tum Jeszy, Tyn Ksnów


Członkowie rodu:
Chors, Chorsina, Chorsawa, Chorsiniec (Księżyc)


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Olcha i Dereń (Świdwę), Łasica i Kot, Kruk, Dziurawiec, Chrzan, Dzwonki, Pokrzyk i Piołun, Majka Pryszczel (Kantarydyna).


Kamień:
Kamień Księżycowy


Minerał:
Cyna


Rzecz:
Kadzidło i Knysze (Pierogi)


Maści (barwy):
Biało-Błękitna


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 2, Liczba 20


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja H, Gramota c


Niwa (symbol):
Niwa Księżyca, Łódź


Tyn:
Dwór Cynowy


Miesiąc:
Listopad


Wieńce i ofiary:
Dzwonki, Pokrzyk i Piołun.


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Knysze. Miały one kształt dużego pieroga o trzech rogach, nadziewanego mięsem i tłuszczem zwierząt ofiarnych.


kolovrat1


CHORSINIEC


Znaczenie mian i imion oraz przydomków, i ważniejsze pojęcia wywodzone z jego miana:

Ksiniec, kisić

Chorsiniec nosi miana Księżyca, Ksińca-Ksiemżyca albo Wychorsła. Imię tego boga oddaje jego pochodzenie, ale także w drugim członie nawiązuje do pewnej jego nabytej cechy, siności, którą bóg się okrył po uderzeniu i cięciu go mieczem przez Perunica. Od tamtego czasu mimo, że Chorzyca złączyła obie rozcięte połowy jego ciała i obłożyła ziołami czarownymi miejsce cięcia, a potem ciało Chorsińca się zrosło, jego połówka pozostała ciemna, sina – utraciła na zawsze boski blask. Nigdy też nie przestało go boleć miejsce owego cięcia i nigdy nie odzyskał władzy nad ową ciemną swoją połową. Do tego także odnosi się jego przydomek Wycharsły – czyli pozbawiony sił i blasku, niechorzejący – nie świecący ową połówką ciała, nie grzejący, nie gorejący. Wiąże się to ze znaczeniem wyrazów chory – niezdrowy, chorowity – osłabły, choroba – ból, słabość ciała, wyblakłość, osłabienie, niewładność. Do tej samej cechy nawiązuje miano Ksiniec i Ksiemżyc, czyli siny i mżący słabym zimnym światłem, albo zamierający i odradzający się. Wszystkie miana Księżyca są zdrobnieniami. Końcówka –yc (-ec) oznacza syna: Księżyc, Ksiniec, Ksiemżyc, Chorsiniec, czyli Mały Książ (Ksin, Ksiądz, Chors). W przydomku Ksiniec zawiera się również inne znaczenie: ksiniec – wnętrzności, ksieniec – kiszka, wnętrze oraz kuzinti(lit.) – poruszać się, kuszeti – roić się, kiszet’ (ros.), ksenec (czes.) – młode węża, żaby, kisić (pol.) – kwasićb. Wszystkie te znaczenia biorą się stąd, że Chorsiniec po cięciu miał wnętrzności na wierzchu (niektórzy mówią, że tak pozostało w owej niewładnej połówce) oraz że rządzi kobiecym wnętrzem, płodnością, rojeniem się, rozmnażaniem, kobiecym nastrojem i przypływami żądzy, a także ruchem wód (zarówno zewnętrznych – morza, jak i wewnętrznych – soków, wód płodowych, ruchem krwi). Według podania-bai, dzieci Chorsa wyroiły się w liczbie stu synów z brzucha Chorsiny.


Chorsiniec dał ludziom umiejętność kiszenia (kwaszenia) potraw, jest Dawcą Kwasu.Chorsiniec nosi miana Księżyca, Ksińca-Ksiemżyca albo Wychorsła. Jest tytułowany Panem Zmiany, Władcą Natchnienia oraz Snu, Panem Marzenia i Władcą Obrazu. Jego narzędzia to Żółwia Grzechotka i Srebrzysta Tarcza-Zwierciadło, którą zdobył na Sowim, i która nieco krzywo odbija obraz świata, a zwłaszcza obraz płonących w podziemiu nieci żywota. Służą mu boginki Dziwożony.


Księżyc (Chorsiniec) towarzyszy zawsze westchnieniom zakochanych, wyznaniom miłosnym, nocnym igraszkom przepojonych żądzą, jak również rządzi okresami płodności kobiet oraz przypływami uczuć i wód. Chorsiniec, Chorsawa i Chorzyca-Groźnica są bliscy Dziwieniom, ale sam Wielki Chors śmiertelnie pogniewał się na Kupałę w związku z jego późniejszym udziałem w obłupieniu go ze skóry.


Chorsiniec-Ksiemżyc w swojej srebrnej łodzi często żeglował niedaleko Słonecznego Zamyku. Któregoś razu jego łódź kołysząc się na niebieskich wełnach przybiła do dworu, a było to pod nieobecność Perunica i Bożyca. Usłyszał wtedy piękny śpiew, pieśń smutną i tkliwą, nuconą słodkim głosem i myślał, że to jakowaś czeltica go zwodzi. Zajrzał przez zakratowane okienko i spostrzegł Zorzę. To ona tak śpiewała, zalana cała łzami. Pokochał ją od pierwszego wejrzenia.

Od tego czasu przybywał często i wślizgiwał się do izby kochanki pieszcząc jej ciało łagodnym blaskiem. Zwierzała mu się, jak bardzo cierpi, jak męża nie znosi i że jedyną jej pociechą jest różyczka, która ocalała i którą potajemnie pielęgnuje w niebiańskim ogródku. Wreszcie poprosiła Chorsińca, żeby pomógł uciec i jej, i Watrze. Zgodził sję. Obiecał przybyć następnej nocy ze Srebrzem, synem Źrzeba-Makosza, wierzchowcem szybszym od samego Strzyboga – Władcy Wichrów. I tak się stało.

Chorsiniec pobieżał do tynu Swaroga, a gdy powiedział o tym, że Watra pragnie wrócić, otrzymał od niego młot. Kolejnej nocy Chorsiniec przybył ze Srebrzem pod Słoneczny Zamyk i rozkuł kraty młotem Swarogowym. Przez Złotą Rzekę przeprawili się łodzią Chorsińca. Potem boginie dosiadły Srebrzą i ruszyły w dalszą drogę. Powracający ze smokiem Chożarem Bożyc na kwietnym moście dostrzegł uchodzących z zamyku i rzucił się w pogoń za nimi. Srebrz na swoim grzbiecie przewiózł uciekinierów przez Gwiezdną-Kwietną” Rzekę, a przez Słoneczną Watra przeniosła pozostałych na własnych plecach. Bożyc był jednak coraz bliżej i w końcu udało mu się chwycić Srebrza za ogon. Wtedy Watra buchnęła mu płomieniem w oczy. Bożyc z płonącą twarzą upadł. Niektórzy prawią, że to nie Watra wypaliła mu oczy, lecz Plątwa-Perchta wyrwała mu je z zemsty za to, że się jej jako matki po wielokroć wyrzekał.

Tak to boginie razem z Chorsińcem uciekły. A kiedy Perunic wrócił, znalazł Bożyca oślepionego i ze spaloną twarzą. Smok Chożar powiedział mu, co się stało. Perunic zaprzągł smoka w ognisty wóz i ruszył za Chorsińcem. Uciekinierzy schronili się na welańskiej Niwie Knyszów w tynie Chorsów. Perunic stanął pod tynem i zażądał wydania żony. Chorsiniec wyszedł przed dwór w obronie kochanki. Doszło do walki. Po długich zmaganiach Perunic przeciął swojego przeciwnika na pół. Musiano wydać mu Zorzę. Perunic strącił swoją żonę z Niebios w Podziemia. Nie mógł pozwolić, żeby przynosiła mu dalej wstyd, a bał się, że podstępna bogini, roztoczywszy pozory jak poprzednio, nadal będzie go zdradzać. Przykazał ją uwięzić po wsze czasy Skalnikowi, za zdradę, jakiej się dopuściła, za nieszczęście Bodnyjaka-Bożyca i za okaleczenie Księżyca, bowiem stały się rzeczy one z powodu jej podstępu.

Ten okrutny wyrok zmienił jednak Perun, dozwalając bogini dwa razy każdego dnia, o świcie i o zmroku, wychodzić na świat. Zorza spotyka się więc ciągle z Chorsińcem, gdy ten przepływa po niebiosach swoją srebrną łodzią. Są to niestety tylko krótkie schadzki. Niektórzy prawią, że właśnie dlatego ich miłość jest taka mocna. Zorza nadal kocha Chorsińca-Ksiemżyca, choć stracił on wiele z dawnej siły i okazałości.

W swoim podziemnym więzieniu Zorza wcale nie jest samotna. Przychodzą do niej Pogoda, Daboga, Swarog, Mokosz i Dodola, a także Watra i Warza-Cica. Pogoda przechadza się z nią często po niebie, gdy nie ma na nim Chorsińca.


Niwa Chorsów

Niwę Ksnów omówiliśmy przedstawiając przebieg Jaśnicy, Jezioro Uchor oraz Jezioro Ciemne. Na dnie tego Ciemnego Jeziora, które leży na granicy Krainy Księżyca z Krainami Sołów i Żgwiów, Chors schował i uwięził zaklęciami Niebieski Zamyk Swarożyca. Do tego zamyku Swarożyc obmywszy się w pobliskim Jeziorze Płeń wraca co noc i tutaj zasypia, w złotej łożnicy zaścielonej przez Osidłę. Tyn rodu Chorsa mieści się na samym brzegu Nawi i dojście do niego nie jest proste, bowiem otaczają go Senne Pola i Kirne Łąki, gdzie łatwo zasnąć albo pogrążyć się na wieki w rozmajaczonym kirśnie. Tyn ów ma cynowe ściany. Bronią go kolczaste derenie (świdwy). Niwę porastają też olchowe puszcze, w których żyją wszystkie wyobrażalne odmiany kotów, a nad Jeziorem Ciemnym żerują także łasice. Łąki Ksnów porastają dziwne rośliny: dziurawiec, chrzan, dzwonki, pokrzyk i piołun. Okolicę samego tynu posadowionego na Gołoborzu zaścielają obficie księżycowe kamienie. Wrót tynu strzegą trzy kruki: Kruk Biały, Czarny i Czerwony. Czerwony zadaje zagadkę, Czarny rozdziobuje albo odpędza tych, co nie odpowiedzieli. Biały zaś otwiera drzwi tym, którzy odgadli.


„Pogoda strasznie się nudziła przez jego ciągłe nieobecności, a kiedy zaczęła nalegać, by osiadł i spłodził wreszcie potomstwo, przymknął oko na jej dawną skłonność do Chorsa i sam go jej podesłał. Chors jest według nich ojcem Podagżyka, choć się potem zawsze tego wypierał. Stąd ciągłe wielkie uczucie Pogody do Chorsa i jej pociąg do innego jego syna – Księżyca, podobnego ponoć do ojca jak dwie krople wody. Stąd także, narodzony z lędźwi Pogody i Chorsa Podagżyk, częstym bywa u Chorsów gościem i jest najlepszym przyjacielem Księżyca-Chorsińca. Odkąd Chors przestał w ogóle bywać na Ziemi, piękna bogini, gdy tu jest, rozgląda się za Księżycem i dla niego zmienia strojne suknie.”


kolovrat1

Źródło:
Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

25 myśli nt. „Bóg Chorsiniec

  1. Pingback: Bogini Watra | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bogini Łada | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bogini Gogołada | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bogini Chorsawa | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bogini Chorsina | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bóg Swarożyc | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bóg Łado | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bóg Ładziw | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bóg Chors | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: Bóg Swaróg | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bóg Porenut | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bóg Turupit-Ciosno | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bogini Denga | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: Bóg Pierun-Perun | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bogini Perperuna | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Bóg Perunic | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bogini Swara | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bóg-Bogini Jesza-Jessa | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bóg Rod | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: Bogini Rodżana | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Bogini Rada Rodzica | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bogini Rudź | Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: Bogini Żywia-Siwa | Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Bogini Zorza | Wiara Przyrodzona

  25. Pingback: Bóg Bożyc-Bodnyjak | Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s