Bogini Rudź


Córka Dziwienia i Rodżany – z Rodu Dziwieniów. Odpowiada za wylęg nowości, za pomysły, ich jakość i liczbę. Tak jak z głowy wyskakuje dzięki niej pomysł tak samo na świat wyskakują przy jej pomocy nowe pokolenia człowiecze. Rucka – Pani Nowego, Władczyni Porodów i Opiekunka Pomysłów.



kolovrat1

RUDŹ

Bogini Małych Mogtów (Bogów Mocy)

Ród: Rodów


Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Czarnogłowa, Tum Jesze-Yessa, Tyn Rodów.


Zajmowany krąg:
Siódmy Krąg

Pochodzenie:
Córka Dziwienia i Rodżany – z Rodu Dziwieniów


Rodzeństwo:


 Dzieci:


Postacie-wcielenia (równe miana):
Zaródź, Ruda i Kwiść-Zalęża.


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Rucka – Pani Nowego, Władczyni Porodów i Opiekunka Pomysłów, Pąpruda, Ruda, Rudra, Rodewa, Torka, Wtorka, Torga.


Funkcja (zakres działania):
Odpowiada za wylęg nowości, za pomysły, ich jakość i liczbę. Tak jak z głowy wyskakuje dzięki niej pomysł tak samo na świat wyskakują przy jej pomocy nowe pokolenia człowiecze.


Narzędzia czarowne – oznaki władzy – ubiór:
Kwiat Paproci, Powrósło-Pępowina przy pomocy której pomaga ona noworodkom dobywać się na świat.


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Narecznice


Istoty towarzyszące, ich przejawy:


Romanse:
kochanka Perunica


Wrogowie:


Przyjaźnie:


 Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


  Patron dla:


Wygląd:


Współczesny atrybut:


 Co dobrego lub złego darowała, zrobiła ludziom:


Przynależny Miesiąc:


kolovrat1


Źródło:
Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

kolovrat1


Tyny podległe
Tumowi Jesze-Yessa

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Runów
Perun, Perperuna, Perunic, Turupid-Ciosno, Łysk-Ysk-Porenut
2. Tyn Warów (Żgwiów)
Swaróg, Swara, Swarożyc, Denga, Watra

Bogowie Mocy:
3. Tyn Ładów:
Łado, Łada, Ładziw-Diw, Gogołada
4. Tyn Chorsów:
Chors, Chorsina, Chorsawa, Chorsiniec (Księżyc)
5. Tyn Rodów:
Rod, Rodżana, Rada-Rodzica, Rudź


kolovrat1


Tyn Rodów
Mogtowieznak rodów rcy


 Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Czarnogłowa, Tum Jeszy, Tyn Rodów


Członkowie rodu:
Rod, Rodżana, Rada-Rodzica, Rudź


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Buk i Grab, Wiewiórka i Żaba, Wilga (Boguwola) i Gęś, Wilżyna, Macierzanka i Paproć (Narecznica), Bławatek i Bieluń, Świerszcz.


Kamień:
Agat


Minerał:
Glina


Rzecz:
Jajo i Ziarno


Maści (barwy):
Maść Ruda


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 6, Liczba 15


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja R, Gramota i


Niwa (symbol):
Niwa Ziarna


Tyn:
Dwór Agatowy


Miesiąc:


Wieńce i ofiary:
Bławatek i Bieluń


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):


kolovrat1


RUDŹ


Znaczenie mian i imion oraz przydomków, i ważniejsze pojęcia wywodzone z jego miana:

Rudź czczona jest pod mianami Zaródzi-Pępródzi (Rucki), Ródzi-Rudy i Kwiści-Zalęży. Jej imię wiąże się ze wszystkimi znaczeniami wynikającymi z pojęcia rodu, rodziny, rodzenia, rady, radowania się i radzenia sobie – pojęcia te zostały omówione w Tai Szósteja. Rod, Rodżana i Rodzanice są postaciami znanymi z kronik średniowiecznych, a ich żywą pamięć w opowieściach, obrzędach oraz tradycji ludowej przechowała zarówno Białoruś, Małoruś jak i południe Słowiańszczyzny (Bułgaria, Macedonia, Czarnogóra, Serbia, Bośnia), a także Słowianie Połabscy (Drzewianie z Wendlandu, Połabianie, Łużyczanie, Bodzowie znad Jeziora Bodeńskiego w Alpach).

Miano tej bogini ma związek z barwą jej włosów. Oznacza także Tę Która Idzie Za Rodem, pochodzi z krwi Rodów. Zaródź – znaczy Zaczyniająca Rodzenie, Opiekunka Zarodków, co odnosi się do wszelakich zarodków, rozumianych nie tylko jako płód ludzki czy zwierzęcy, ale także jako myśl, pomysł, jakiekolwiek działanie, początek rzeczy, pąk. Końcówka -nica w przydomku Zarodnica to zdrobnienie oznaczające córkę, ale i Tę Która Rodzi Coś z Niczego (z nicy) i może coś w nic obrócić.

Przydomek pomocniczy Pęporódź (Popródź, Papródza, Pepruda) nawiązuje do pojęcia pąku – zalążka, pępu – pępka, pępowiny, pągtwi – kulki, pagu – okręgu rodowego, pęku – dużej liczby np. patyczków związanych razem, jak również do czynności parcia, parzenia się, tarła (bułg. prpor – tarło ryb) oraz do grupy takich pojęć, jak prącie, prąd (prądzenie, przędzenie, przędza żywota, rodzenie, pchanie, tarcie, działanie), puprzica (pupa, wagina i inne żeńskie narządy płciowe – cały obszar płciowo-rodny, miejsce przyjmujące zarodki, a jednocześnie to, z którego rodzi się nowe życie) czy paprzyca (otwór w żarnach, gdzie sypie się ziarno, z którego narodzi się potem chleb). We wspólnym kręgu pozostaje też pojęcie pary (zarówno unoszącego się ciepłego powietrza-oddechu-duszy, jak i dwójki osób powodujących narodziny nowego życia, dzieła itd.).

Przydomek Papródza nawiązuje bezpośrednio do wielkiej roli paproci (paproty, papródzi) w obrzędach kupalnych będących wszak świętami Płodności i wielkim świętem letniego przesilenia. Rodzący się tej nocy wszechmocny, powstały z niczego, tajemniczy Kwiat Paproci to dar bogini Rudzi, dar płodności i mocy dla ciała oraz umysłu. Zdobycie tego kwiatu dawało życiowe powodzenie. Poszukiwanie Kwiatu Paproci było główną częścią środkowego dnia (właściwie nocy) święta. Poszukiwanie odbywało się w parach, a zwane było Stadem, lub Stodarnicą. O świętości rośliny paproci, której nazwa przechowała imię bogini Ródzi-Paprudy, świadczy jej związek nazewniczy z boskim rdzeniem per (Perun, Perperuna, Perepłut, Pripegala, Prowe, Porenut, Puruvit, Porewit, Spor). Przechowane przez Bułgarów i Macedończyków miano Perperuda nie jest powtórzeniem serbskiego i chorwackiego imienia żony Peruna Perperuna, lecz imieniem bogini Ródzi, córki Roda, kochanki Perunica. Związek Perperudy z Perunicem znajduje także odbicie w nazwie świętego zioła peruniki. Inna nazwa paproci, „narecznica”, wiąże się z boginkami Narecznicami, które doręczają nowo narodzonym dzieciom wierg-los, kładąc go pod poduszkę noworodka. Warto zauważyć, że wierg miał często postać pęku patyczków (lub deszczułek), a patyczki wróżebne (wiergowe) wykonywano między innymi z łodyg paproci. Na uwagę zasługuje związek pojęć Pępowiny i popiołu, który się bierze z podania o miłostce Rudzi i Sowicy-Popioła.

Kwiat, kwiść

Kwiat jako obraz przyszłego zarodka owocu, z którego powstanie nasiono, jest związany z innym przydomkiem Bogini – Kwiść. Słowo to oznacza również pączkowanie, wzrastanie, mnożenie (pęczek –kiść), wielość czegoś. Również miano Zalęża odnosi się do czynności pomnażania i rozradzania, a wynika bezpośrednio z mitu o Jaskini Lęgu – Jaskini Kłów. Bogiem istyjskim skupiającym zakres działania podobny do Rudzi, ale i Rady-Rodzicy, jest Semidewos.

Rucka, ręka, rączka, rzeka

Przez zachodnich Słowian – Załabskich i Alpejskich Rudź zwana była Rucką. Miano to ma związek z takimi pojęciami, jak: ręka, rączka, rączy, rzecz, rzeka, rzeczka i rzekać – mówić. Ów zbiór pojęć wiąże się z odniesieniami do jej funkcji, jako dawczyni losu (często rzeka jest przedstawieniem losu, symbolicznym wcieleniem Bai), przynoszącej wierg pod postacią deszczułki-łapki (ruczki), mówiącej (rzekającej ruczką) o dalszym losie i bycie, oraz tej która, jest Panią Narodzin Wszystkiego Nowego (każdej rzeczy).


Niwa Rodów granicząca z Krainą Wód jest pod jej deszczowym wpływem. Ma kształt kielicha-kruża, jakby stworzony do przyjęcia świętego, życiodajnego płynu. Jest ciepła i szczególnie piękna. Na północno-zachodnim styku z Krainą Wód leży Paprzyca i Jezioro Papróda, a Rzeka Rzek zwana jest tu Kwietnicą. Tu na Czerwonym Bagrze urodziła się Rudź. Powierzchnię płytkiego banioru Papródy zarastają lilie wodne czerwonej maści. Wąda była pierwszą, która ujrzała córkę Rodżany i tak się zachwyciła, że oddała jej to miejsce w urodzinowym podarku. Inni prawią znów, że Rudź urodziła się między paprociami zarastającymi brzeg Bagru, a kiedy zaczęła tańczyć, pozbawione zwykle kwiatów paprocie i lilie wodne nagle okryły się pąkami, rozkwitły i wydały owoce. Na brzegu rosną macierzanki, bławatki i bielunie. Pasą się gęsi i grają swe rzekotliwe piosnki żaby. Czerwony Bagr to wiecznie kwitnąca, nieustannie owocująca kotlina najpiękniejsze miejsce Niw Weli.

Rudź ma pod swoją opieką siedem źródeł żywej wody – dwa z nich leżą na granicy wschodniej z Niwą Wiłów w Gaju Dźwięczlinnym. Dźwięczelina (Dźwięćlina, Dzięcielina, Dziewięćzwonka) to grające drzewo, dźwięczące i dzwoniące. W jej konarach Świst gra na gęślach, z owoców Chorsina wyrabia grzechotki, Śląkwa kroplami dżdżu przygrywa na dzwonkach liści. Z jej kory Kupała ma swoją Piszczałkę. Kwiaty Dźwięczeliny nucą i szepczą pieśni o dziejach świata i sławią Swąta-Swiatowita – Boga Bogów. Kiedy kilkanaście drzew gra na jedną nutę, drży cała Wela. Gdy wszy gaj dźwięczlinny zaśpiewa jednym głosem, zatrzęsie się Świat, drzewa rozsypią się w pył i to będzie koniec wszystkiego żywego.


Trzecia córka Dziwienia

Ruda-Rudź jest córką Dziwienia i Rodżany, chociaż niektórzy mówią, że i ona pochodzi od Ksnów i jest jedną z zagubionych Chorsaw. Dziwień uwiódł Rodżanę jak wiele innych bogiń, ale kiedy to uczynił, pojął, że to ona uwiodła jego. Rodżana nigdy nie była tak piękna jak Czstnota, Plątwa czy choćby Dziewanna, ale zauroczyła go jak żadna inna. Podobno to o nią Dziewanna była tak zazdrosna, że postanowiła opuścić tyn Dziwieniów i Niwę Serca. Kiedy to się działo, Rodżana nosiła już w łonie swoją córkę. Rudź urodziła się na Czerwonym Bagrze welańskim. Miejsce to zwie się tak dlatego, że powierzchnię płytkiego banioru zarastają lilie wodne czerwonej maści. Tam młoda bogini przyszła na świat, prosto z głębi jeziora, gdzie ją powiła Rodżana w obecności wielkiej swojej przyjaciółki bogini Wądy. Wąda była pierwszą, która ujrzała dziecię i zachwyciła się owym dziewczęciem o rudych włosach. Oddała jej Czerwony Bagr w urodzinowym podarku. Inni prawią znów, że Rudź urodziła się między paprociami zarastającymi brzeg Bagru, Wąda pomagała Rodżanie w porodzie i zachwycona maleństwem oddała mu w darze to miejsce.

Jeszcze inni twierdzą, że Rudź wyskoczyła z łona Rodżany bez niczyjej pomocy, w pełni dorosła i piękna, a kiedy zaczęła tańczyć, rozkwitły nagle pozbawione zwykle kwiatów paprocie, zaś lilie wodne wydały w jednej chwili owoce. Dlatego Wąda, pojmując to, co się stało, jako cudowny znak, oddała jej Bagr, chcąc zachować to miejsce na zawsze czarownym. Jakkolwiek było, Rudź włada Czerwonym Bagrem do dziś i uczyniła zeń wiecznie kwitnącą, nieustannie owocującą kotlinę – najpiękniejszy zakątek Weli. Atrybutami Rudzi są: Powrósło-Pępowina, przy pomocy której pomaga noworodkom dobywać się na świat oraz Kwiat Paproci. Rudź jest uważana za Panią Nowego, Władczynię Porodów i Opiekunkę Pomysłów. Czczona jest pod mianami Zaródzi-Rucki, Rudy i Kwiści-Zalęży. Jej pomocnicami są Narecznice. Rudź jest jedną z najprzychylniejszych ludziom bogiń. Szczególnie opiekuje się położnicami oraz noworodkami. Z ciskanych przez nią na Ziemię grud rodzą się, według niektórych podań, dzieci i nowe myśli.

Rudź ma pod swoją opieką siedem źródeł żywej wody na Weli. Jest także jedną z czterech Matek Zbóż, które boginie darowały ludziom, ukrywszy je w łupinach żołędzi. Razem z Lelijem-Smętem zanieca nieci żywota na Bai – Materii Świata. Wreszcie to Ruda-Rudź uratowała od zagłady garstkę zamienionych w suki i odyńce Zerywanów, którym wskazała wejście do Jamy Lęgu i Waru podczas Wojny o Taje.


Żadne inne byty nie przychodzą też na świat z takim trudem, jak rodzą się ludzie. Niektórzy mówią, że trudniej, z jeszcze większym bólem, rodzą się dobre myśli i pomysły, którymi wszak także opiekuje się Rudź. To Rod, Rodżana i Rudź rzucają z nieba żywoty niczym kamienie lub grudy. Kogo trafią, ten wyda potomstwo, stworzy nowe życie albo urodzi jakiś ważki pomysł. Z grud rzuconych ręką Rudzi mają pochodzić dzieci ludzkie, z grud rzucanych przez Rodżanę zwierzęta i rośliny, a z grud Roda jeszcze co inszego. Od tego, jak rodna jest gruda (czy dobrej jakości, z dobrym wiergiem, dobródna czy złyródna), zależy, co się komu urodzi. Żadne też inne stworzenie nie wychowuje w takim znoju jak człowiek swojego potomstwa i nie utrzymuje w jedności swej rodziny z taką trudnością. W tym wszystkim muszą wspomagać nas Rodowie, opiekujący się kobietami w ciąży (Rodżana), samym porodem (Rudź), noworodkami, niemowlakami i dziatwą (która wzrasta), młodzieżą, kiedy dojrzewa (Rada-Rodica), a także całą rodziną, zadrugą i rodem, a nawet plemieniem – czyli narodem (Rod), który współtworzą ze sobą ludzie różnych rodów i zadrug. Rodowie mają też w pieczy gąść – pieśń i granie, oraz słowo. Rada-Rodica przybierając postać Drasznicy sposobi młodych do podjęcia zajęć dorosłych członków społeczności, wdraża ich we wspólnotę i współdziałanie. Pomaga jej w tym Podag – Władca Dróg i Podróży oraz Osidła-Oślada, bo przejście do dorosłości zawsze wiąże się z wypełnieniem trudnego zadania, wędrówką, łowami i koniecznością pomyślnego dotarcia do celu.


kolovrat1


Źródło:
Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

24 myśli nt. „Bogini Rudź

  1. Pingback: Bogini Rada Rodzica | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bogini Rodżana | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bóg Rod | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bogini Chorsawa | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bogini Chorsina | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bogini Gogołada | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bogini Łada | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bogini Watra | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bogini Denga | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: Bogini Swara | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bóg Chorsiniec | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bóg Chors | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bóg Ładziw | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: Bóg Łado | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bóg Swarożyc | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Bóg Swaróg | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bóg Porenut | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bóg Turupit-Ciosno | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bóg Perunic | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: Bóg Pierun-Perun | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Kalendarz Słowian | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bóg-Bogini Jesze-Yessa | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: Bogini Zorza | Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Wojny Bogów oraz o przemianie Przedstworzów w Stworze i narodzinach Zduszów | Słowianie - Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s