Opisanie Stworzów – mitologia Słowian

Rusałki


Bogunowie i Boginki tworzą osiemdziesiąt osiem rodzin, różniących się wyraźnie między sobą i przypisanych do różnych domen i niw świata. Jako służący Żywiołom i Mocom nie mają ciągłego, jednowymiarowego stosunku do ludzi, nie są dla nich ani dobrzy ani źli, nie są im ani zdecydowanie przychylni, ani też bezwzględnie wrodzy. Ich działanie wobec człowieka zależy od zamiarów Bogów. Są jednak pewne zasady, których należy w obcowaniu ze Stworzami przestrzegać, jeśli nie chce się mieć poważnych trudności. Przede wszystkim Bogunowie i Bogunki nie znoszą, gdy ktoś im wchodzi w drogę, albo gdy usiłuje je podpatrzeć – taki człek jest poważnie zagrożony. Ktoś kto rozeznaje się w miarę dobrze w otaczającym go świecie i działających nań siłach rzadko staje w poprzek działaniom Stworzów i Bogów, jest więc raczej bezpieczny. Zdarza się jednak w życiu, iż człowiek musi stanąć naprzeciw potęgi, albo przypadkiem znajdzie się w oku burzy. Wtedy przydać się mogą działania magiczne, środki czarowne, zaklęcia odczyniające, czarodziejskie zioła używane jako Wieńce, napary, nalewki, maści, różnorakie amulety umieszczane na ciele jako naszyjniki (te noszą nazwę pawęzu) albo woreczki (te zwie się po słowiańsku kaptorgami), a także liczne, specjalne sposoby postępowania, chroniące przed gniewem bóstw i ich pomocników, uosabiających najdrobniejsze nawet siły przyrody.

Bogunów i Boginki można z grubsza podzielić na opiekunów żywiołu Nieba, Ognia, Wody, Powietrza, Sporu i Ziemi, opiekunów Pól, Lasu i Dzikiej Zwierzyny, Upraw, Stad, Domu, Rodu i Plemienia, Losu (zwanego po starosłowiańsku źrzebem, bytem lub dolą), Skarbów i Kopalin, Miłości i Żądzy, Cnót, Prawd oraz Ładu, duchy Pogody, duchy Księżycowe, a także zwiastunów i nosicieli Choroby i śmierci. Rozgraniczenia te nie są zawsze do końca ostre. Na przykład bóstwa Pogody są bliskie władcom Powietrza i Wiatrów, zaś boginki Narodzin spełniają podobne funkcje jak strażniczki Losu, narodziny splatają się ze sprawami Miłości i Żądzy, a te są znów złączone z żywiołem Wody będącej symbolem płodności. Podobnie zachodzą na siebie miejscami kompetencje innych Stworzów, choć nigdy się w pełni nie pokrywają.

Wszystkie Stworze mają mocno określoną postać, o której można by powiedzieć, iż jest to podstawowy kształt, w jakim się – jako siły natury – uzewnętrzniają. Bogunowie i Boginki potrafią bowiem przyjąć każdą dowolną postać, lub nawet stać się niewidzialnymi na czas jakiś, jednak wymaga to od nich wysiłku i wracają do swego podstawowego wyglądu zaraz, gdy tylko jest to możliwe. Ludziom ukazują się najczęściej w owej podstawowej formie. Da się więc Stworze podzielić na takie, które mają swą główną formę zwierzęcą, takie które mają kształt ludzki, albo też takie o postaci nieokreślonej. Z kolei Bogunowie i Boginki o kształtach ludzkich mogą być rozmiarów zwykłego człowieka, olbrzyma (co jest u Słowian bardzo rzadkie), człowieka karłowatego, albo też mogą być całkiem małe (wysokości 7 centymetrów i mniej). Wśród Stworzy karłowatych można znów wydzielić dwa typy: o zwyczajnych proporcjach ciała i drugi, z nieproporcjonalnie dużą głową. Każda z rodzin Stworzów różni się od innych wieloma zewnętrznymi cechami, najczęściej fantastycznymi, szczegółami stroju i miejscami ukazywania się czy bytowania.

W dalszym ciągu tej pracy damy szczegółowe opisy tyczące wszystkich rodzin Bogunów i Boginek, jak również sposoby postępowania z nimi na wypadek spotkania, w razie ich złośliwej działalności względem nas, czy też otwartej napaści. Powiemy, jak te drobne siły Natury ułagodzić, oswoić, a nawet uwięzić i zaprząc do działań na naszą korzyść, lub jak je bezpiecznie ominąć, stosując życiową mądrość i magię.

Warto jeszcze dodać, że pamięć o owych Boginkach i Bogunach zachowała się w różnych krajach w rozmaitym stopniu. Często łączy ona narody dzisiaj geograficznie odległe, lecz dawniej stanowiące wspólnotę plemienną. Część wierzeń obejmuje do dziś cały obszar Słowiańszczyzny i kraje Bałtów. Świadczy to o ich prastarych korzeniach i wielkiej, pozwalającej przetrwać trzy i pół tysiąca lat, sile.


Źródło oryginalnego artykułu



knjqwodm3mjasnta2otkxndifrusssaka_gj_big


Oto parę etnograficznych przykładów dotyczących Bogunów i Boginek.

Rusałki: są dziś najlepiej pamiętane przez Małorusów i Białorusinów, czyli potomków dawnych południowych Budynów. Dziwożony znają Małopolanie, Słowacy i Czesi – potomkowie dawnych Nurów, Chobołdy i Chichoły przetrwały u Łużyczan, potomków zachodnich Lugiów-Ługów. Pamięć o Łamjach-Łojmach najlepiej zachowali Podolanie, Białorusini wywodzący się z odłamu zachodnich Budynów, oraz Litwini i Łotysze pochodzący od Ostów-Aistów będących Bałtami. Wiły są dziś najlepiej znane Serbom, Chorwatom i Bułgarom, którzy są spadkobiercami zmieszanych ludów Sorbomazów, Nurów i Antów-Wątów oraz Czarnosiermiężnych-Burów (Sklawenów). Pamięć o Narecznicach zachowali Bułgarzy (dawni Antowie-Wątowie), a pod innymi nazwami: Oriśnicy – Bośniacy, Czarnogórcy i Macedończycy (dawni Sklaweni), Sjudenicy – Czesi, Chorwaci, Słowacy (Nurowie), Udełnicy-Małorusowie i Białorusini (Budynowie), Rodzanicy – Polacy, Ślązacy, Pomorzenie (dawni Lugiowie i Wenedowie-Wądowie). O Płanetnikach, Chmurnikach, Obłoczycach i Latawcach mówią dziś Wielkopolanie i Małopolanie, Małorusowie i Mazowszanie, jak i Chorwaci, Słoweńcy, Czesi i Słowacy będący kontynuatorami tradycji Lugiów, Mazów i Nurów. O Laskowcach i Leśnicach wiedzą dziś najwięcej potomkowie północnych i wschodnich gałęzi wielkiego szczepu Burów-Czarnosiermiężnych, czyli Wielkorusowie. Także wśród Wielkorusów najlepiej zachowała sil tradycja duchów domowych – Domowików, Detków, Domowych Dziadków, rozwinięta w licznych szczegółach. Pod postacią Ubożąt znane są te Stworze także Polakom (Mało- i Wielkopolanom), w innych krajach ich kompetencje pomieszały się z rolami Kraśniaków, Skrzatów, Kłobuków itp. Atwory i Kłobuki są najlepiej pamiętane przez Mazurów, Litwinów, ale i Czechów (Kubołćik), Pomorzenie i Wielkopolanie nazywają je Plunkami i mieszają ich funkcje z funkcją Skrzata. O Skarbkach zachowała się tradycja tam gdzie dobywano skarby ziemi – na Śląsku i w Małopolsce. Opowieści o Wodnikach, Topielicach, Południcach. Świczkach, Nocnicach, Morach, Skrzatach, Newkach zna ogół Bałto-Słowiańszczyzny. Listę tę można by kontynuować długo. Część wierzeń słowiańskich została wchłonięta przez tradycje innych krajów. Przez wschodnich Niemców, którzy zajęli ziemie i zasymilowali plemiona Wieletów (zachodnich Wądów-Wenedów), Obodrzyców, Drzewian i w dużym stopniu Serbów, Łużyczan (czyli południowych Wędów, Sorbów i Lugiów-Ługów), a także na terenie Prus Wschodnich Prusów, Żmudzinów i Jaćwięgów (Aistów-Ostów). Przez Węgrów, którzy zajęli ziemie Słowian Panońskich. Przez Rumunów na terenie Siedmiogrodu (Kraj Siedmiu Rodów), Mołdawii i Wołoszy. Przez Finów otaczających Słowian od północnego wschodu i przez narody Turskie z okolic Uralu i południowo-wschodniego krańca Europy (po Morze Kaspijskie i Kaukaz).

Na zakończenie nastąpi jeszcze jedna uwaga. Boginie i Bogów określa się jako Panów i Panie Welańskie. W odróżnieniu od nich Boginki (Bogunki) i Bogunów nazywa się Pannami (lub Panuńciami) i Pankami (Paniczami) Welańskimi. Ogólnie wszystkie bóstwa zamieszkujące Niebo i Zaświaty nazywa się Welanami, Wetami lub Niebianami. Zmarli noszą ogólne miano Nawian (czyli mieszkańców Nawi, albo Nieboszczyków). Zależnie od Nawi, w jakiej po śmierci przebywają, zwą się: jeśli w Założy – Założnicy, jeśli w Nawi Smoczej (Piekle) – Piekielnicy, jeśli w Nawi Wiecznoszczęśliwej (Raju) – Rajcowie (Rajce), jeżeli w Zaciszu (Nawi Ciszy) – Ciszcy albo Czystowie. Potomstwo Stworzy z innymi Stworzami, Zduszami, Bogami lub Ludźmi nazywa się Boginiakami.

Bogunki i Bogunowie, jako po trzykroć poczęci rękami Żywiołów i Mocy i jako ich poronne dzieci, tworzą niższy krąg niebiański, nie zasiadają na Równi wraz z Małobogami i są zwykłymi pomocnikami oraz sługami Bogów-Żywiołów i Bogów-Mocy. Po raz pierwszy poczęto ich jako Potworów, zabitych następnie przez Światowita; po raz drugi jako Przedstworzów z kawałków ciał Potworów; po raz trzeci jako Stworze wylęgłe na Łąkach Stokrotnych ze stupłatnych kwiatów Stokroci.

W gruncie rzeczy Stworze są uosobionymi najdrobniejszymi siłami świata przyrody, przejawami działania Natury, reprezentantami szczegółowych praw Wszechświata, czyli inaczej – Niskmi Emanacjami Boga Bogów. Stanowią świtę Bogów Żywiołów i Bogów Mocy (Jednogłowych), tak samo jak Gałęzowie są świtą Światowita, Ażdahy (Smoki i Żmije-Żnuje) są świtą Kauków (Czarnogłowa i Białobogi), zaś Światłogońce stanowią otoczenie Bogów Stron i Pór – Kirów (Jaruny, Ruji, Jesza i Kostromy).


Źródło oryginalnego artykułu

Jedna myśl nt. „Opisanie Stworzów – mitologia Słowian

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s