Bóg Rgieł


Rgieł syn Czarnogłowa i Białobogi. Pan Domowej Zwierzyny, Władca Hodowli, Pan Gospodarstwa i Gospodarzenia, Pan Roboty, Bóg Pracy i Pożytków z Pracy. W jego opiece pozostają duże zwierzęta domowekonie, muły, kucyki, osły, krowy, byki, świnie, owce, kozy, strusie i indyki. Narzędzia czarowne – oznaki władzy: Złoty Łańcuch i  Kopka Zboża, którą zamyka w dłoni. Nosi zielonożółtą szatę.



kolovrat1


RGIEŁ

Ród: Rogale


Zajmowany krąg:
Piąty Krąg, Krąg Dużych Mogtów


Pochodzenie:
Syn Czarnogłowa i Białobogi (Dzięgle-Działowie)


Żona-Rodzeństwo:
Żona-siostra Reża


Dzieci, potomkowie:
Rgiełc syn  Reży i Rgła.
Żywia-Siwa córka Reży i Rgła.


Postacie-wcielenia (równe miana):
Rgieł-Rogł, Rgieł-Owsień i Rgieł-Prosiń


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Pan Domowej Zwierzyny, Władca Hodowli, Pan Gospodarstwa i Gospodarzenia, Pan Roboty, Bóg Pracy i Pożytków z Pracy.


Funkcje, zakres działania:
W jego opiece pozostają duże zwierzęta domowekonie, muły, kucyki, osły, krowy, byki, świnie, owce, kozy, strusie i indyki.


Narzędzia czarowne – oznaki władzy:
Złoty Łańcuch i  Kopka Zboża, którą zamyka w dłoni.
Nosi zielonożółtą szatę.


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Polewiki (Pokucie, Gospodarzyki, Susedki, Susediki)


Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


Patron dla:


Romanse:


Wrogowie:


Przyjaźnie:


Co dobrego lub złego darował, zrobił ludziom:


Przynależny Miesiąc:


C.D.N.


Źródło artykułu – Czesław Białczyński

Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”

 


kolovrat1


Tyny podległe
Tumowi Rajka-Rui

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Sporów-Grubów:
Spor, Sporza-Śrecza, Wołos, Rosza, Rada-Zboża
2. Tyn Simów:
Sim, Siemia-Matka Ziemia, Skalnik, Ziemiennik, Obiła

Bogowie Mocy:
3. Tyn Prowów:
Prowe, Czstnota, Prawdziwc, Sądza
4. Tyn Bożebogów-Ubożów:
Bożebóg, Uboża, Boda, Warza-Cica
5. Tyn Rgłów-Rogalów: 
Rgieł, Reża, Rgiełc, Żywia-Siwa


kolovrat1

TYN RGŁÓW (ROGALÓW)
Mogtowie


Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Białobogi, Tum Ruji, Tyn Rogalów


Członkowie rodu:
Rgieł, Reża, Rgiełc, Żywia-Siwa


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Trześnia (Wiśnia) i Orzech (Włoski, Bukowy, Dębowy), Borsuk, Wróbel, Chrabąszcz, Trawa, Pokrzywa, Proso i Żyto, Łubin i Gryka  oraz Dżdżownica.


Kamień:
Kryształ Solny


Minerał:
Sól kamienna, solanka


Rzecz:
Polewka i Chleb (Placek-Podpłomyk) oraz Mąka


Maści (barwy):
Zielonożółta


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 8, Liczba 8


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja Ż, Gramota p


Niwa (symbol):
Niwę Kłosa


Tyn:
Solny Tyn


Miesiąc:
Wrzesień (Werszeń)



Wieńce i ofiary:
Proso i Żyto, Łubin i Gryka


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Prokur – obrzędowy chleb pszeniczny


kolovrat1


 Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

kolovrat1


RGIEŁ


Znaczenie mian i imion oraz przydomków, i ważniejsze pojęcia wywodzone z jego miana: RGIEŁ i REŻA. Ich istyjskimi odpowiednikami są Rungis – bóg Ziarna i Sambaris – bóg Płodności Zbiorów. Miana tej boskiej pary zawierają szereg znaczeń związanych z funkcją opiekunów zbiorów, hodowli oraz uprawy, jaką sprawują w Boskim Kręgu. Są to znaczenia takie, jak: reż, rży – żyto (czes., rus., serb., litew. – rugiai), rożasty – rogaty, rżnący – ostry, rżnący – tnący (opiekun zbiorów, rzęcia i rzeńców tnących żyto, zboże), rohatyna – włócznia (podkreślające męskość), rzyć (podkreślające żeńskość), rogoza – zagroda pleciona z mat wiklinowych dla bydła, raugas – kwas, rugti – kwaśnieć, kisić (podstawowe pierwotne formy zagospodarowywania płodów i przechowywania pokarmów), riaugmi – czkanie się po obfitym posiłku, rżet’ (rżanie, rżawa, rżeć) – ryczeć, także rzwieć – o głosach wydawanych przez konie, łosie, jelenie podczas rui, wreszcie przestawione żreć – pożerać – jeść, żertwa – ofiara. Echo czci Rgłów zachowało się w miejscowych nazwach polskich Rgielsko, Rgilewo, czy połabskich – Rugia.

Rgieł nosi imiona Rgieł-Rogł, Rgieł-Owsień i Rgieł-Prosin, zaś Reża jest czczona jako Reża-Ragana, Reża-Rża i Reża-Rzwa. Wszystkie trzy przydomki Reży zostały w zasadzie już omówione powyżej: Rża, czyli rżąca irżnąca (opiekunka rzeńców). Rzwa, czyli rycząca – opiekunka Rui, płodzenia i Ragana, regna – żytnia, opiekunka łanów.

Jeśli idzie o Rgła-Rogła, to trzeba dodać, że przedstawiono go nie tyle jako boga rogatego, ile jako boga o Żelaznych Zębach. Opis ten wiąże się z funkcją orki i bronowania ziemi uprawnej, którym to czynnościom Rogł patronuje.

Również z zasiewami zbóż i opieką nad nimi wiąże się drugi przydomek Rgła – Owsień. Pamięć i cześć dla Owsienia przechowała się na Rusi, gdzie do niedawna obchodzono wielkie uroczystości i znano liczne obrzędy z nim związane. Nie należy mylić Owsienia z Tausieniem-Jesieniem (trzecim z Godów, bogów Kiru). Owies jest rośliną wschodzącą już na wiosnę – stąd pochodzi właśnie jego nazwa – wschodzący o wiośnie – owies, owes, owios. Jego nazwa wypływa w równej mierze z pojęcia wisu, wiszu – trawy, zwisających kiści, gałązek okrytych pękami ziaren. Kolejnym źródłem dla miana Owsienia i owsa jest wić – rosnąć, wijać, wywijać się – wyrastać, powijać, owitać – okwitać, kwitnąć, owocować, rodzić, jak też zamieszkiwać. Owsień to bóg zamieszkujący łany zbóż – ich strażnik, ten, który je powija, daje im wzrost oraz daje dobry urodzaj uprawom. Święta ku czci Jesienia-Tausienia zostały wchłonięte przez obrzędy Rgła-Owsienia i w końcu, na Rusi, obchodzić poczęto dwukrotnie w roku święto Owsienia (przy siewie jesiennym i przy wiosennym wzejściu zboża). W czasach notowanych przez etnografów (XIX wiek) święto to obchodzono już tylko na wiosnę.

Prosiń, ostatni przydomek Rgła, jest związany z innym zbożem – prosem, ale także z pojęciami prośby, proszenia – mnożenia się zwierząt gospodarskich, trzody (podobnie jak Owsień i owca, tak Prosień – iprosię), chleba (proskur – chleb pszeniczny ofiarny).

W tym przydomku mieszczą się równiez dwa nawiązania do mitu poprzez skojarzenie z prosty –wyprostowany, stojący i wopros – pytanie. Rgieł bowiem stoi nieruchomo między zbożami zupełnie niezauważalny, a kiedy ktoś się na niego natknie, musi odpowiedzieć na zadane pytanie, jeżeli zaś nie odpowiada, zostaje rozszarpany przez Żelaznozębego Prosienia. Rgieł i Reża-Ragana często pokazują się w towarzystwie siedmiu czarnych psów, które pomagają im pilnować zbóż. Tych psów, podarowanych im przez Dziwienia było pierwotnie dziewięć (symbolika czert), ale dwa z nich – Stawra i Gawrę – Rgieł musiał oddać Welesowi.


kolovrat1


 Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”


30 myśli nt. „Bóg Rgieł

  1. Pingback: Bogini Żywia-Siwa | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bóg Rgiełc | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bogini Reża | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bogini Warza-Cica | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bogini Czsnota | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bogini Boda | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bogini Sądza | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bogini Siemia-Matka Ziemia | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bogini Obiła | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: Bóg Bożebóg | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bóg Prawdziwc-Prawota | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bóg Prowe | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bóg Ziemiennik | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: Bóg Sim | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bóg Wołos | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Bóg Skalnik | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bogini Rada-Zboża | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bogini Rosza | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bóg Wodo-Wełm | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: O Wielkim Dzbanie Zerywanów – mitologia słowian | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Bóg Weles | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bogini Nyja | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: Bóg Lel-Lelij | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Bóstwo Gaj-Ruja | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  25. Pingback: Wierzenia i obrzędy starosłowiańskie | Wiara Przyrodzona

  26. Pingback: Bóg Czarnogłów | Wiara Przyrodzona

  27. Pingback: Bogini Białoboga | Wiara Przyrodzona

  28. Pingback: Bóg Polel-Sowica | Wiara Przyrodzona

  29. Pingback: Bogini Uboża | Wiara Przyrodzona

  30. Pingback: Bogini Sporza-Śrecza | Słowianie - Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s