Bóg Spor


Syn Czarnogłowa i Białobogi. Spor – dawca dostatku i bogactwa pod każdą postacią. Spor nosi przydomki (wtórne miana-imiona) Spora-Tyi (Gruba-Chrubacza), Spora-Darza (Hejdaża) i Spora-Spóra.

Wszystkie te przydomki określają Spora na tyle, że można pokusić się o opis wyglądu i przyrodzonych cech tego boga. Nie jest on wcale bogiem łagodnym, lecz ostrym, walecznym, napierającym, zadzierzystym. Jest bez wątpienia gruby i wielki, ale przy tym szybki i zwinny. Przynosi czasem nadzieję, a czasem spór-sąd – jest więc kapryśny. Kiedy już jednak obdarzy kogoś powodzeniem i szczęściem, to zawsze bez umiaru. Jest prawy, silny i męski. Jest także sprośny, rozpierający (rubaszny) i tryskający siłami życiowymi, żywotny, życiodajny i szczęśliwy.



kolovrat1


SPOR-DARZ

Ród: Grubowie


Zajmowany krąg:
Czwarty krąg


Pochodzenie:
Dzięgle-Działowie, syn Czarnogłowa i Białobogi


Żona-Rodzeństwo:
Żona-siostra Śrecza


Dzieci, potomkowie:
Rada Zboża – z rodu Bożów i Grubów – Córka Rodżany, Bożeboga i Spora.
Obiła – z rodu Wodów, Świstów i Sporów – Córka Stryji, Siemi, Spora i Wodo.


Postacie-wcielenia (równe miana):
Spor-Tyja, Spor-Darz i Spor-Spór


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Hejdaż – Pan Dostatku i Bogactwa, Bogoc, Usład, Us-Złat, Złotowąs, Złotobóg, Bóg Dawca Dostatku, Dawca Złotych Taj, Pągacz-Pagan, Pan Pągów-Pagów (Złotych Kul i Pąków oraz ZŁOTYCH KRĘGÓW, pag – okręg, opole, stąd pagus – mieszkaniec okręgu, poganin), Wielki Hospodar, Spasti Bog, Spas Bog


Funkcje, zakres działania:
Dawca dostatku i bogactwa pod każdą postacią


Narzędzia czarowne – oznaki władzy:
Wiecznie Sypiący Róg Obfitości


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Kłobuki (Hobołdy, Choboldy, Chobołdy, Chobardy, Koboldy, Kobołdki, Kubołcziki, Kubołtki, Stopany, Kauki)


Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


Patron dla:


Romanse:


Wrogowie:


Przyjaźnie:


Co dobrego lub złego darował, zrobił ludziom:
Spor jest najprzychylniejszego ludziom ze wszystkich Bogów Jednogłowych.
Spór zasłynął między welanami i ludźmi swoim powiedzeniem: „Im dłużej żujesz, tym dłużej żyjesz”, które wygłosił Zerywanom podczas uczty w Kolibie


Przynależny Miesiąc:


C.D.N.


Źródło artykułu – Czesław Białczyński

Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”

 


kolovrat1


Opis wyższej hierarchii w której znajduje się Spor


Tyny podległe
Tumowi Rajka-Rui

1. Tyn Sporów-Grubów:
Spor, Sporza-Śrecza, Wołos, Rosza, Rada-Zboża
2. Tyn Simów:
Sim, Siemia-Matka Ziemia, Skalnik, Ziemiennik, Obiła

Bogowie Mocy:
3. Tyn Prowów:
Prowe, Czstnota, Prawdziwc, Sądza
4. Tyn Bożebogów-Ubożów:
Bożebóg, Uboża, Boda, Warza-Cica
5. Tyn Rgłów-Rogalów: 
Rgieł, Reża, Rgiełc, Żywia-Siwa


kolovrat1TYN SPORÓW (Grubów)
Żywiołowie


Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Białobogi, Tum Ruji, Tyn Sporów-Grubów


Członkowie rodu:
Spor, Sporza-Śrecza, Wołos, Rosza, Rada-Zboża


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Grusza i Jabłoń, Wół i Krowa, Groch i Grzyby, Stokrotka i Sporysz, Sroka, Żuk Gnojnik i Pszczoła


Kamień:
Diament Żółty i Jaspis


Minerał:
Sól – Kamień Jadalny


Rzecz:
Skóra, Futro


Maści (barwy):
Złotoczerwona (marchwiana)


Czerty i rezy (liczby):
Czertę 7, Liczbę 7


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taję S, Gramotę n


Niwa (symbol):
Niwa Zaczynu  (Bagna)


Tyn:
Dwór Złoty


Miesiąc:
Lipień


Wieńce i ofiary:
Stokrotka i Groch


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Prosiniec (pieczywo), rosół (potrawa), rostruchan-roztuchan (napój)


kolovrat1


 Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”

kolovrat1


SPOR-DARZ


Spor bóg Sporny czy też Pan Dostatku i Dawca Bogactwa. Jednym z nich jest Spor, zwany na Rusi Czerwonej, czyli na Ukrainie i w Małopolsce Sporyszem, a na Rusi Białej Sparyszom, a czczonym dzisiaj także w Rosji jako Sporysz.

Poddawanie w wątpliwość istnienia bogów Dostatku i Szczęścia to zaprzeczanie jednemu z najgłębszych sensów pierwotnej potrzeby religijności, której celem było wyproszenie od bóstw właśnie powodzenia, ochrony przed klęską i chorobą, dawstwo bogactwa i szczęścia.


SPOR to określenie znaczące: duży, większy, rozkrzewiony, wydatny, obfity, ale i oszczędny (w polskim skrzętny). Określenie to ma związek z rdzeniem pry, od którego wywodzą się znaczenia prawy, prosty, prawiący, pierwy (omawiamy te odniesienia przy osobie Prowego i Czstnoty-Pirwy), a także, poprzez per, pir, znaczenia „piorunowe”, „ogniowe”, „świetliste”. Od tego samego rdzenia pochodzi również krąg znaczeń sprośny, proszący, prośny, prosię, prosiniec – wiążący się z indoeuropejskimi bóstwami obfitości. Miano to zawiera również odniesienie do sprys – drąg, promień, które podkreśla męskość bóstwa, oraz do sprychny – zwinny, prędki i sprych – skok.

Przydomek Darz został omówiony przy osobie Dażboga. Pochodzące od niego słowo hejdaż podkreśla nadzwyczajną, niezwykłą obfitość, jaką Spordarzy wybranych, a także jego niebiańskie cechy i pochodzenie (dag – płonąć).

Miano Spór zawiera znaczenie wspór, co podkreśla właściwość wspierania ludzi w przedsięwzięciach przez tego boga i cechy męskie bóstwa.

Także wywodzone z indoeuropejskiego rdzenia per (zawartego również w określeniu Peruna czy Prowego i Perepułta) oznacza upór, prę – siłę, zadzierzystość, ostrość (litewskie spirti – wierzgać, niemieckie spornen – wierzgać, sporen – ostrogi, pruskie spartis – siła), opór – zapierać się, opierać się, spierać się. Spór to także sąd i sądzenie (cerkiewne prja, rasprja – spór, proces, sąpir – przeciwnik, pirenja – debata). Oznacza również nacisk, napieranie, rozgrzewanie, rozgorzenie i dosięganie (serbskie dopirati), wzlatywanie, przekraczanie, przebijanie oraz to wszystko, co się wiąże z rdzeniem per w znaczeniu prać – uderzać.

Tyja, wymieniony jako bóstwo przez „Statuty gnieźnieńskie” i powtórzony słusznie przez Jana Długosza w jego „Kronice” (wbrew prześmiewkom A. Brucknera), to przydomek zawierający wiele znaczeń wywodzących się z rdzenia tyć, takich jak tować, tuczyć – przychodzić do sił, podrastać, wzbierać, tyć – grubieć (tusza, tucha, tuk), dawać otuchę – przynosić nadzieję, pocieszać (bułg. raztusza – pocieszenie), stuchać – wróżyć, tuszyć – mieć przeczucie, nadzieję, życzenie.


Wąda była wściekła na swego męża Wodo-Wełma i Sreczę, żonę Sporową, że się spotykali, w następstwie czego Śrecza powiła Wodowi córkę – Roszę. Ale najbardziej była zła na Spora, który żony nigdy nie pilnował, chociaż mu nieraz mówiła, że z Wodem znika za często w Złotojabłkowym Sadzie. Wąda postanowiła się zemścić na Panu Powodzenia. Któregoś razu, kiedy łowił ryby w Złotnicy opodal własnego tynu, podwiesiła mu na haczyk wielkiego, tłustego okonia. Spór uradował się ogromnie z takiego połowu i czym prędzej pobiegł szukać ziół, by przysposobić okonia do wędzenia. Nadeszła Śrecza, więc i ją zaprosił do wspólnego ogniska. Spór lubił zawsze dużo gadać i się przechwalać. Uwędziwszy rybę w ogniu, jął ją pospiesznie łykać, a przy tym opowiadał Śreczy, jak to owego okonia łowił, i przechwalał się swoimi umiejętnościami. Tak był łapczywy, jak to Wąda przewidziała, bo Spór słynął z obżarstwa, a mięso ryby było wyjątkowo kruche i pachnące. Jadł nie patrząc i do tego wciąż mówił, więc łykając nie zauważył, że okoń ma rozliczne, niełamliwe ości, trzymające się twardo kręgosłupa. Skończyło się jak musiało – okoń stanął mu w gardle. Poczerwieniał Spór, bo nie mógł tchu złapać, potem zsiniał, Śrecza waliła go po plecach, grzebała mu paluchami w gębie, ale nic to nie dało.

Przez trzy dni Spór zmagał się z rybim kręgosłupem, aż już prawie nieżywy, posłał po Gogoładę-Chichołę, która pełno narzędzi miała w swojej izbicy i ręce zdatne do każdej roboty. Gogołada wyciągnęła szkielet ryby, ość po ości.

Kiedy już Sporowi ulżyło, z wdzięczności wykonał dla Gogołady wspaniały kościany grzebień, dwustronny, zupełnie jak rybi szkielet. Gogołada od tamtego czasu się z onym grzebieniem nie rozstaje, a takie ma on cudowne działanie, że komu nim bogini włosy czesze, temu się myśli w głowie zaraz przejaśniają i od razu już wszystko wie, chociaż przed chwilą był zupełnie ciemny.

Od tamtego czasu Spór już nigdy przy jedzeniu nie gadał, a szczególnie, gdy zajadał ryby. Łapczywości swej i łakomstwa jednak nie zatracił, przez co stał się najgrubszym ze wszystkich bogów. Nikomu w swojej obecności nie pozwalał przy jedzeniu mówić i zawsze wszystkim powtarzał, że każdy kęs pożywienia należy żuć jak najdokładniej. Spór zasłynął między welanami i ludźmi swoim powiedzeniem: „Im dłużej żujesz, tym dłużej żyjesz”, które wygłosił Zerywanom podczas uczty w Kolibie. Na tę ucztę przybył jako bezdomny wędrowiec i śpiewak. Powiedzenie owo było największym jego darem dla ludzi, ale oni zapomnieli o słowach bożych, a wielu w ogóle gadania starucha-łachmaniarza nie wzięło do siebie.

A przecież stosowanie się do tego prostego prawa, czy też zalecenia Spora, boga najprzychylniejszego ludziom ze wszystkich Jednogłowych, dwukrotnie wydłuża życie i czyni człeka wielokrotnie silniejszym. Dobrze wiedzą o tym i pamiętają to Pszczoły, które także były na owej uczcie.”


kolovrat1


 Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów – „Księga Tura” i „Księga Ruty”


32 myśli nt. „Bóg Spor

  1. Pingback: Kościej Bezśmiertny i Złota Grusza Spora – mitologia Słowian | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bogini Plątwa-Przepigoła | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bóg Przepląt-Perepłut | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bogini Sporza-Śrecza | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bóstwo Gaj-Ruja | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bóg Wołos | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bogini Rosza | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bogini Rada-Zboża | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bóg Sim | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: Bogini Siemia-Matka Ziemia | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bóg Skalnik | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bóg Ziemiennik | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bogini Obiła | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: Bóg Prowe | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bogini Czsnota | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Prawdziwc-Prawota | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bogini Sądza | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bóg Bożebóg | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bogini Uboża | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: Bogini Boda | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Bogini Warza-Cica | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bóg Rgieł | Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: Bogini Reża | Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Bóg Rgiełc | Wiara Przyrodzona

  25. Pingback: Bogini Żywia-Siwa | Wiara Przyrodzona

  26. Pingback: Bogini Gogołada | Wiara Przyrodzona

  27. Pingback: Bogini Stryja | Wiara Przyrodzona

  28. Pingback: Bóg Rod | Wiara Przyrodzona

  29. Pingback: Bóg Weles | Wiara Przyrodzona

  30. Pingback: Bóg Czarnogłów | Wiara Przyrodzona

  31. Pingback: Bogini Białoboga | Wiara Przyrodzona

  32. Pingback: Kalendarz Słowian | Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s