Bóg Przepląt-Perepłut


Syn Czarnogłowa i Białobogi. Siewca Niezgody, Pan Splotu, Władca Przypadku. Jest siewcą niezgody i robi wszystko by w wyplot Bai i nieci Mokoszy a także w samą pracę pająków na bańskiej Łące które snują śnieci losu-koszu wprowadzić nieład. Z tego właśnie powodu uchodzi za Pana Splotu, ponieważ ostatecznie dodaje cząstkę swojej działalności w uporządkowany obraz wyplatany przez Źrzebów na Bai.

Kosze dotknięcia – dotknięcia miłosne, niosące rozkosz, dotknięcia zmieniające dolę, byt, wierg (kosz) – budzące uczucia, z których powstają trwałe związki. Stąd staropolskie wyrazy koszkać – kochać, bośkać – całować, kosztować –rozkoszować się, budzić i dawać rozkosz – miłe doznania związane z kochaniem, miłością. Kosz to „przypadek”, jeden z rodzajów losu spadającego nagle, niespodziewnaie, odmieniającego przyszłość.



kolovrat1


Kosz pozostawał we władaniu Przepląta. Pierwotnie było to jedyne określenie tego, co się oddaje greckim terminem „los”. Z czasem ograniczyło się wyłącznie do oznaczania działań Plątów – losu-przypadku. Stąd niemiłe konotacje kosza-przypadku, dopustu: koszmar – tknięcie przez Marę, kara kosza – pręgierz, kosz – więzienie, kose spojrzenie – ukośne, złowrogie, kosa – narzędzie Nyi-Śmierci, karkosza – kij, laska (być może do wymierzania kary).

PRZEPLĄT-PEREPUŁT (Perepłut) – miano tego boga jest dwuczłonowe. Drugi człon -pułt nawiązuje do putat’ – plątać, wikłać, pętać, czyli przewikłujący, plątający, spętujący. Pierwszy człon imienia, pere-, jest identyczny jak w słowie Perun (uderzający, piorący, bijący nagle, spadający niespodzianie) i ma takie same ewentualne odniesienia – omówione także przy osobie Spora: ostry, silny, prący, napierający, skłócający, prawy, prawiący, sądzący. Gdyby przyjąć drugą wersję końcówki, -plut, wtedy plut’ – płynąć, perepluti – przepłynąć. Imię boga miałoby więc znaczenia: przepływający, niezauważalny, nieuchwytny. Także pląt – plączący, plotący, pełtający – pielący, wyrywający, karczujący, plewtający (rus. połowu – plewię), plutający – plujący. Z Przeplątem jest związany zwyczaj plucia przez ramię, plucia w kruż z miodem, jak i wiele przysłów czy powiedzeń, które wiążą plucie z przekleństwem i złym czarem, niepowodzeniem, splątaniem zamiarów, zepsuciem.

Przepląt oprócz omówionego miana Przepląta-Perepułta nosi imiona wtórne Przepląt-Kus i Przepląt-Kos.

Kus znaczy kuszący – podkuszający, kuszący – powabny, budzący zainteresowanie, dotykający delikatnie (kusznąć, kuszać – dotykać, całować), kęsający – pożerający, kąsający – gryzący, podgryzający, kąsający – próbujący, smakujący. Także szorstkoskóry.

Kos, czyli ukośny, krzywy, stający w poprzek drogi, długowłosy z warkoczem (kosa -warkocz pleciony, ale i w ogóle długie włosy), kosmaty – włochaty. Także kosiarz – posługujący się kosą-sierpem. Kosz – pułapka, zamknięcie, ale ikosz – przypadek, los, kosz – dotknięcie, czyli „dotknięcie losu” – przypadek. Kosz – plecionka, a więc bóg plotący, pętający, wikłający.

Kara kosza to kara średniowieczna, która polegała na zawieszeniu w koszu nad błotem. Aby wyjść, trzeba się było odciąć wpadając w błoto. Była to bardzo hańbiąca kara, stosowana zwłaszcza wobec nierządnic. Z kolei „dostać kosza” znaczyło zostać opuszczonym, odtrąconym, zdradzonym (Plątwa zdradziła Przepląta ujawniając miejsce zakopania Taj). Z drugiej strony od rdzenia kos – dotykać, pochodzą pojęcia całować i kochać. Widać tutaj znowu typową dla Plątów dwoistość znaczeń i bezpośrednie nawiązania do mitu, bowiem oboje Plątów spotkała hańbiąca kara – zostali umazani swoim postępkiem i dosłownie unurzani w błocie (ocaliło ich ukrycie się na dnie bagna). Przepląt stał się od tamtej chwili bogiem Podziemnym.

Istyjskimi odpowiednikami Przepląta i Plątwy są Wajżgants (wiążący) i Raugupatis (bóg zakwasu-fermentacji). Obydwaj mają męską postać, co jest późniejszą naleciałością. Postać żeńska nie została zachowana do czasów, kiedy zanotowali te miana kronikarze.


kolovrat1


PRZEPLĄT-PEREPŁUT

Ród: Plątowie


Zajmowany krąg:
Piąty krąg


Pochodzenie:
Dzięgle-Działowie, syn Czarnogłowa i Białobogi


Żona-Rodzeństwo:
Żona-siostra Plątwa


Dzieci, potomkowie:
Licho – dziecko Przepląta i Pląwy


Postacie-wcielenia (równe miana):
Przepląt-Perepułt, Przepląt-Kus i Przepląt-Kos


Inne nazwania jego osoby (przydomki):
Siewca Niezgody, Pan Splotu, Władca Przypadku


Funkcje, zakres działania:

Jest siewcą niezgody i robi wszystko by w wyplot Bai i nieci Mokoszy a także w samą pracę pająków na bańskiej Łące które snują śnieci losu-koszu wprowadzić nieład. Z tego właśnie powodu uchodzi za Pana Splotu, ponieważ ostatecznie dodaje cząstkę swojej działalności w uporządkowany obraz wyplatany przez Źrzebów na Bai.


Narzędzia czarowne – oznaki władzy:
Złota Sieć i Złoty Przepiór-Wabik


Pomocnicy (Stworze – bogunowie):
Zwodnice (Uwodnice, Zwiedlice, Viedmy, Wiedźmy)


Funkcje psychiczne – uczucia, odczucia:


Patron dla:


Romanse:


Wrogowie:


Przyjaźnie:


Co dobrego lub złego darował, zrobił ludziom:
Nieprzychylny ludziom.


Przynależny Miesiąc:


Współczesny atrybut:
Internet…


C.D.N.


Źródło artykułu – Czesław Białczyński

Czesław Białczyński. Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”

 


kolovrat1


Opis wyższej hierarchii w której znajduje się
Makosz-Dodol


Tyny podległe
Tumowi Jaruna-Jaryło

Bogowie Żywiołów:
1. Tyn Wiłów-Borowiłów (Kieniów):
Borowił, Lesza-Borana, Boruta, Wilec, Rokita
2. Tyn Wodów:
Wąda-Węda, Wodo-Wełm, Śląkwa-Dżdża, Wodnik, Wodyca

Bogowie Mocy:
3. Tyn Mokoszów:
Makosz, Mokosza, Wid-Wij, Dodola
4. Tyn Plątów:
Przepląt, Plątwa, Mąd, Licho
5. Tyn Dziewów:
Kupała, Dziewanna, Krasatina, Dzildzielija


kolovrat1

Tyn Plątów


Przynależność:
Twer Swąta, Trzem Białobogi, Tum Jaruny, Tyn Plątów


Członkowie rodu:
Przepląt, Plątwa, Mąd, Licho


Główność:
jednogłowy


Główny przybytek, miejsce przebywania:
Ziemia, Wela, Niebo


Atrybuty żywe:
Chebd (bez czarny) i Czeremcha, Kozioł, Przepiórka (przepierzyca) i Jemiołuszka, Fiołek, Rosiczka, Oset Przepłoch i Kąkol, Motyl Preperuga


Kamień:
Czarna Perła


Minerał:
Piasek


Rzecz:
Wiklina


Maści (barwy):
Szara


Czerty i rezy (liczby):
Czerta 2, Liczba 2


Taje (guzły) i gramoty (zapisy, sjenowity, wici):
Taja E, Gramota f


Niwa (symbol):
Niwa Splotu


Tyn:
Czarny Dwór


Miesiąc:


Wieńce i ofiary:


Obrzędowy wypiek (potrawa, obiad – potrawa obiata):
Mike to rodzaj obrzędowego placka, świętego pieczywa Plątów


kolovrat1


Czesław Białczyński.

Polecane księgi o mitologi Słowian, Istów i Skołotów –
„Księga Tura” i „Księga Ruty”




42 myśli nt. „Bóg Przepląt-Perepłut

  1. Pingback: Bogini Dziewanna | Wiara Przyrodzona

  2. Pingback: Bogini Krasa-Krasatina | Wiara Przyrodzona

  3. Pingback: Bogini Dzieldzielija | Wiara Przyrodzona

  4. Pingback: Bóg Boruta | Wiara Przyrodzona

  5. Pingback: Bogini Plątwa-Przepigoła | Wiara Przyrodzona

  6. Pingback: Bogini Lesza-Borana | Wiara Przyrodzona

  7. Pingback: Bogini Mokosza | Wiara Przyrodzona

  8. Pingback: Bogini Wąda-Węda | Wiara Przyrodzona

  9. Pingback: Bóg Rokita | Wiara Przyrodzona

  10. Pingback: Bóg Wilec | Wiara Przyrodzona

  11. Pingback: Bóg Wilec | Wiara Przyrodzona

  12. Pingback: Bogini Śląkwa-Dżdża | Wiara Przyrodzona

  13. Pingback: Bóg Wodo-Wełm | Wiara Przyrodzona

  14. Pingback: Bóg Wodnik | Wiara Przyrodzona

  15. Pingback: Bogini Wodyca | Wiara Przyrodzona

  16. Pingback: Bóg Mąd-Mikuła | Wiara Przyrodzona

  17. Pingback: Bóstwo Jaruna-Jaryło | Wiara Przyrodzona

  18. Pingback: Bóstwo Licho | Wiara Przyrodzona

  19. Pingback: Bóg Wid-Wij | Wiara Przyrodzona

  20. Pingback: Bóg Makosz-Dodol | Wiara Przyrodzona

  21. Pingback: Bogini Dodola | Wiara Przyrodzona

  22. Pingback: Bóg Prowe | Wiara Przyrodzona

  23. Pingback: O Raju na Weli – mitologia Słowain | Wiara Przyrodzona

  24. Pingback: Bogini Swara | Wiara Przyrodzona

  25. Pingback: O Makoszu, Plątwie, Przeplącie, i Ładzie oraz ich synu Mądzie | Wiara Przyrodzona

  26. Pingback: Bogini Rodżana | Wiara Przyrodzona

  27. Pingback: Bogini Stryja | Wiara Przyrodzona

  28. Pingback: Bóg Dyj-Poświściel | Wiara Przyrodzona

  29. Pingback: Bóg Borowił | Wiara Przyrodzona

  30. Pingback: Bogini Morana-Marzanna | Wiara Przyrodzona

  31. Pingback: O Makoszu, Plątwie, Przeplącie, i Ładzie oraz ich synu Mądzie | Wiara Przyrodzona

  32. Pingback: Bogini Chorzyca-Groźnica | Wiara Przyrodzona

  33. Pingback: Bogini Zmora | Wiara Przyrodzona

  34. Pingback: Bóg Weles | Wiara Przyrodzona

  35. Pingback: Bogini Osidła | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  36. Pingback: Bogini Nyja | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  37. Pingback: Bóg Lel-Lelij | Mitologia Słowian - Wiara Przyrodzona

  38. Pingback: Bóg Czarnogłów | Wiara Przyrodzona

  39. Pingback: Bogini Białoboga | Wiara Przyrodzona

  40. Pingback: Bóg Kupała-Dziwień | Wiara Przyrodzona

  41. Pingback: Bogini Wodyca | Wiara Przyrodzona

  42. Pingback: Wojny Bogów oraz o przemianie Przedstworzów w Stworze i narodzinach Zduszów | Słowianie - Wiara Przyrodzona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s